|
TABOR TRAMWAJOWY
STRONA GŁÓWNA
|
|
Wagon doczepny Lilpop LRL
1929 - 1969 |
| |
|
 |
|
|
Doczepa Lilpop LRL 169
na linii ozorkowskiej.
Fot. ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi, lata 30. XX w.
|
Typ:
Lilpop LRL
Producent:
Towarzystwo Przemysłowe Zakładów Mechanicznych "Lilpop, Rau &
Lowenstein" SA, Warszawa
Rok budowy: 1928
Liczba pojazdów: 16
Numery taborowe: 155 -170
Pierwszy przydział: ŁWEKD,
zajezdnia Helenówek
Ostatni przydział: MPK, zajezdnia Helenówek
Data wpisu pierwszego pojazdu: 01.1929 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 2.05.1969 r.
NADWOZIE
Konstrukcja: szkielet drewniany oparty na
metalowej ostoi nitowanej z blach i kształtowników walcowanych
Długość: 8000 mm
Szerokość: 2065 mm
Wysokość: 3377 mm
Ciężar własny: 6700
kg
Dach: drewniany, pokryty masą elastyczną oraz
płótnem nasyconym farbą wodoodporną.
Drzwi zewnętrzne: jednoskrzydłowe, przesuwne
ręcznie
Drzwi wewnętrzne: jednoskrzydłowe, przesuwne ręcznie
(oddzielały pomost od przedziału pasażerskiego) |
WNĘTRZE
Podłoga: drewniana z listwami
Rodzaj siedzeń: drewniane, ławki krzesełkowe
Liczba miejsc siedzących: 20
Liczba miejsc stojących: 20 (na pomostach)
Ogrzewanie: brak
Oświetlenie: -
Wentylacja: okna boczne przesuwne do dołu, cztery
wywietrzniki dachowe
PODWOZIE
Wagon bezwózkowy
Liczba osi: 2
Rozstaw osi: 2500 mm
Średnica kół: 800 mm
Hamulce: elektryczny solenoidalny uruchamiany
automatycznie nastawnikiem z wozu silnikowego, ręczny
4-klockowy uruchamiany ręcznie za pomocą koła
kierowniczego.
|
|
| |
|
Doczepne wagony Lilpop
LRL włączono do eksploatacji w 1929 roku. Warunki techniczne dostaw
uzgodniono pod koniec sierpnia 1927 roku z Towarzystwem Przemysłowym
Zakładów Mechanicznych „Lilpop, Rau i Loewenstein” SA w Warszawie. W
okresie od stycznia do maja 1928 roku do Łodzi miało trafić 10
czteroosiowych wagonów silnikowych oraz 16 dwuosiowych wagonów
doczepnych. Z powodu ponad półrocznego opóźnienia w dostawie
aparatury elektrycznej doczepy skierowano do ruchu dopiero wraz z
wagonami silnikowymi, na początku stycznia 1929 roku. Wszystkie
przydzielono do zajezdni Helenówek, gdzie otrzymały numery od 155 do
170.
Doczepy LRL wyposażono
w detale identyczne jak w wagonach silnikowych, były jednak od nich
krótsze i nie posiadały wózków. Zestawy kołowe ułożyskowano w
maźnicach rolkowych firmy SKF oraz odsprężynowano za pomocą resorów
piórowych. Fabrycznie wagony posiadały przedłużane stopnie wejściowe
oraz specjalne uchwyty na burtach pomostowych, umożliwiające
konduktorowi lub kontrolerowi przechodzenie między wagonami podczas
jazdy. Po II wojnie światowej stopnie skrócono, dostosowując je do
prześwitu drzwi. |
| |
 |

|
|
Wagony doczepne LRL w składzie tramwaju linii zgierskiej lub
ozorkowskiej. Łódź, pl. Wolności.
Fot. ze zbiorów Wojciecha Dębskiego, 1939-1943
|
Wagony doczepne LRL w składzie tramwaju linii zgierskiej lub
ozorkowskiej. Łódź, pl. Wolności.
Fot. ze zbiorów Wojciecha Dębskiego, 1939-1943
|
|
| W
latach 50. we wszystkich wagonach cztery dachowe wywietrzniki
zastąpiono dwoma wlotami powietrza, a przy krawędzi dachu
zamontowano drewnianą rynienkę. Nad przednim oknem umieszczono
czaszę dzwonka oraz światło pozycyjne. Zlikwidowano również deski
ochronne przy kołach.
Przez blisko 40 lat
wagony eksploatowano niemal wyłącznie na liniach zgierskiej i
ozorkowskiej. Najczęściej kursowały w składach z wagonami
silnikowymi tej samej serii. W latach 50. zestawiano je również z
wagonami silnikowymi typu 2N, natomiast w latach 60. — z wagonami
5N.
Od 1968 roku MPK
zaczęło otrzymywać wagony doczepne 5ND z miast, w których
likwidowano komunikację tramwajową. Równocześnie w warsztatach
przebudowywano także Lilpopy II z wagonów silnikowych na doczepne.
Wysłużone 8-metrowe doczepki LRL zaczęto wycofywać z eksploatacji.
Większość z nich skreślono z inwentarza 1.06.1968 roku. Najdłużej w
ruchu liniowym pozostawały wagony 1155 i 1158, kursujące do 2 maja
1969 roku.
|
 |

|
|
Skład Lilpopów LRL
na linii 46.
Odcinek Zgierz - Proboszczewice.
Fot. Norman N. Forbes, 08.1958 r.
ze zbiorów Łukasza Stefańczyka
|
Skład
Lilpopów LRL
Łódź, skrzyżowanie ul. Zachodnia/Ogrodowa.
Fot. ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej
im. J. Piłsudskiego w Łodzi, 1959 r.
|
 |

|
|
Wykolejenie doczepy LRL 1166 na linii 46.
Zgierz, ul. Łódzka
Fot. Władysław Kraska, 26.05.1966 r.
|
Doczepy LRL 1156 i 1165 w
zajezdni Helenówek.
Foto: Hans Lehnhart,
28.08.1967 r.
Udostępnił Dariusz Walczak.
|
|
|

|
|
Wykolejone
doczepy LRL na linii ozorkowskiej. Źródło: "Dziennik Łódzki",
12.04.1966 r.
|
 |
|
Rysunek doczepnego Lilpopa LRL. Wygląd z lat 60. XX w.
|
|
Co najmniej pięć
wycofanych wagonów przebudowano na solarki i przemalowano na
zielono. Jeden z wagonów przekazano na strzelnicę Ligi Obrony Kraju.
Pod koniec lat 70. w
zajezdni Brus odstawiono solarkę nr 220 wraz z technicznym wagonem
Lilpop III nr 2017. Oba pojazdy planowano odbudować jako
historyczne. Lilpop III doczekał się remontu już w 1981 roku i do
dziś można go okazjonalnie zobaczyć na łódzkich torach. Doczepę
przetransportowano natomiast do zajezdni Chocianowice, gdzie w 1988
roku, wraz z dwiema innymi solarkami, została pocięta na złom. Był
to definitywny koniec tych wagonów na łódzkich torach. |
| |
 |

|
|
Wrak
doczepy LRL solarki 219 (ex 1156).
Łódź, zajezdnia Chocianowice.
Fot. ze zbiorów Wojciecha Dębskiego, 1987-1989.
|
Doczepa LRL solarka 220 nie doczekała się
remontu
na historyczny.
Łódź, zajezdnia Chocianowice.
Fot. Julian Dąbrowski, 21.03.1985 r.
|
|
|
Pozostałe wycofane
doczepy sprzedano osobom prywatnym — prawdopodobnie wszystkie
egzemplarze. Po latach udało się odnaleźć cztery wagony doczepne LRL
zaadaptowane na altanki, z których dwa o numerach 1157 i 1160 zostały odkupione
przez pasjonatów komunikacji miejskiej i zachowały
się do dziś.
|
 |

|
|
Doczepa Lilpop LRL jako rekwizyt
na planie filmowym.
Łódź, ul. Wróblewskiego.
Fot. ze zbiorów Wojciecha Dębskiego, lata 80. XX w.
|
Lilpop LRL
1162 jako altana.
Fot. Wojciech Dębski, 25.10.2005 r.
|
 |

|
|
Lilpop LRL
1160 jako altana.
Fot. Wojciech Dębski, 24.07.2005 r.
|
Lilpop LRL
1157 jako altana.
Fot. Łukasz Jakiel, 2.06.2017 r.
|
|
|
Stany inwentarzowe |
|
|
Rok |
Stan
na koniec roku |
Wpisano sztuk |
Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz |
Skreślono sztuk |
Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza |
|
1929 |
16 |
- |
155 - 170 |
- |
|
|
1930 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1931 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1932 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1933 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1934 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1935 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1936 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1937 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1938 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1939 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1940 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1941 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1942 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1943 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1944 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1945 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1946 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1947 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1948 |
16 |
- |
|
- |
|
|
W 1948 r. zmieniono
numery wagonów 155 - 170 na 1155 - 1170 |
|
1949 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1950 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1951 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1952 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1953 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1954 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1955 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1956 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1957 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1958 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1959 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1960 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1961 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1962 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1963 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1964 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1965 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1966 |
15 |
- |
|
1 |
1168 |
|
1967 |
15 |
- |
|
- |
|
|
1968 |
4 |
- |
|
11 |
1156, 1157, 1159,
1160, 1161, 1162, 1163, 1164, 1166, 1169, 1170 |
|
1969 |
- |
- |
|
4 |
1155, 1158, 1165,
1167. |
|
|
TABOR TRAMWAJOWY
STRONA GŁÓWNA
|
|
© Wojciech Dębski 2019
Materiały zamieszczone na stronie podlegają ochronie prawa
autorskiego.
Kopiowanie i rozpowszechnianie bez zgody autora jest zabronione.
|