|
|
|
Wagon przegubowy 102NaW
1972 - 2003
|
 |
|
102NaW - 881 w zajezdni
Chocianowice; 1974 r.
|
Typ:
102NaW
Producent:
Chorzowska Wytwórnia Konstrukcji Stalowych "Konstal"
Lata budowy: 1972-1973
Liczba pojazdów: 20
Pierwszy przydział: MPK-Łódź (zajezdnia
Tramwajowa)
Ostatni przydział: MKT Sp. z o.o. (zajezdnia
Helenówek)
Data wpisu pierwszego pojazdu: 8.10.1972 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 1.01.2004 r.
Długość: 19300 mm
Szerokość: 2400 mm
Wysokość: 3067 mm
Ciężar własny: 24000 kg
Napęd: elektryczny, zasilany z sieci prądu
stałego o napięciu 600V
PODWOZIE
Liczba osi: 6
Liczba wózków: 3 (I i III z silnikami, II toczny)
Rozstaw osi wózków: 1900 mm
Silnik: LTb-220 (4 szt.)
Moc silnika: 4 x 41,5kW
Układ sterowania: ręczny, pośredni, stycznikowy
Hamulce:
- elektromagnetyczny silnikowy (na wózkach
napędowych)
- tarczowy 2 szt. (na wózku środkowym)
- bębnowo-szczękowy 4 szt. (na wózkach napędowych)
- szynowy (na wszystkich wózkach) |
NADWOZIE
Konstrukcja stalowa, spawana. Poszycie zewnętrzne z
blachy, wewnętrzne z płyt laminowanych. Człon przedni i
tylny połączone przegubem.
Podłoga: drewniana, pokryta
wykładziną gumową.
Ogrzewanie: 17 grzejników rozmieszczonych wzdłuż
ścian bocznych przy podłodze. Możliwość włączania
grupami w ilości 6, 11 lub 17. Dodatkowo 4 grzejniki
szyby czołowej i bocznych oraz grzejnik motorniczego.
Oświetlenie: główne składa się z 25 żarówek
40W/125V, zastępcze z 9 żarówek 15W/12V. Oprawy 16 szt.
(na jedną żarówkę), 9 szt. (na dwie żarówki) umieszczone
wzdłuż sufitu w dwóch rzędach.
Wentylacja: klapy w dachu oraz przesuwne szybki w bocznych oknach.
Stanowisko motorniczego: na podwyższeniu,
częściowo oddzielone szafką i płytą laminowaną. Przed
pulpitem zamontowane na stałe do podłogi siedzenie z
możliwością ustawiania w płaszczyźnie pionowej. Po lewej
stronie nastawnik typu NTT-102-1 i tablica rozdzielcza.
Odbierak prądu: pantograf OTK-1 (1 szt.)
Liczba miejsc siedzących: 32 (pojedyncze z
tworzywa)
Liczba miejsc stojących: 150
Drzwi: czteroskrzydłowe, łamane, sterowane
elektrycznie.
Liczba drzwi: 4
Prędkość maksymalna: 55 km/h (konstrukcyjna 70
km/h) |
|
Pierwsze dwa wagony 102NaW dostarczano do Łodzi drogą
kolejową na początku maja 1972 roku. Przydzielono je do
zajezdni przy ul. Tramwajowej, skąd 8 października po
raz pierwszy wyjechały na linie 8 i 9. Tramwaje otrzymały
numery boczne 6 i 7, które dość szybko zmieniono na 876
i 877.
|
|
 |
|
Źródło - "Głos
Robotniczy"
|
W 1973 roku zbudowano dla Łodzi jeszcze 18 wagonów
(numery od 878 do 895).
Dostawy trwały od lutego do kwietnia. W odróżnieniu od
dwóch pierwszych egzemplarzy, wozy z rocznika 1973 posiadały węższą
rynienkę wokół dachu. Cała seria pomalowana była w
kolorze kremowym (pas okienny i fartuchy ochronne) i
czerwonym (burty). Dach był szary, a listwy ozdobne
brązowe.
Tramwaje fabrycznie wyposażono w urządzenia
nagłaśniające: mikrofon, wzmacniacz typu "Senator" oraz dwa
głośniki typu GD-18-13/2/3, które zainstalowane były w
skrzyni mechanizmu drugich i czwartych drzwi. Nie wiadomo
jak długo i czy w ogóle urządzenia te były wykorzystywane
przez motorniczych.
|
 |
|
 |
|
102NaW - 887
na linii 27 i historyczny Herbrand GE58 - 1.
Łódź, rondo Titowa.
Foto: Mirosław Z. Wojalski; 1973 r.
|
|
102NaW - 885 na
linii 26.
Łódź, ul. Letnia.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1974 r.
|
|
Wagony 102NaW były przystosowane do jazdy ukrotnionej
(według nieoficjalnych informacji próby w trakcji
podwójnej przeprowadzono na linii 26 w 1973 roku), ale
szybko zrezygnowano z tego rozwiązania. Tym samym zbędne
stały się zewnętrzne gniazda wielokrotnego sterowania
typu KOL, które w kilku wagonach posłużyły z przodu za
podstawki dla podświetlanej ramki na numer linii.
Drugie
gniazda oraz klapki wentylacyjne z przodu usuwano w
latach 1977 - 1980 podczas remontów małych lub średnich.
Do 1979 roku w fartuchach ochronnych nad pierwszym i
trzecim wózkiem wykonano specjalne wycięcia na luzowniki.
|
|
Cykl przeglądów technicznych i remontów przewidziany dla
wagonów przegubowych 102NaW i 803N |
|
symbol |
rodzaj
przeglądu lub remontu |
cykl |
przebieg w
km |
wykonawca |
|
PC |
Przegląd
codzienny |
codziennie |
300 |
zajezdnia |
|
PK |
Przegląd
kontrolny |
co 14 dni |
2000 - 2500 |
zajezdnia |
|
ORZ |
Okresowa
obsługa zajezdniowa |
co 56 dni |
8000 - 10000 |
zajezdnia |
|
RB |
Remont
bieżący |
od 1,5 do 2
lat |
110000 -
120000 |
Zakład
Remontu Taboru |
|
RM |
Remont mały |
od 3,5 do 4
lat |
220000 -
240000 |
Zakład
Remontu Taboru |
|
RK |
Remont
kapitalny |
od 7 do 8
lat |
440000 -
480000 |
Zakład
Remontu Taboru |
|
| |
Przez wszystkie lata eksploatacji 102NaW stacjonowały
głównie w zajezdni Chocianowice. Wyjątkiem były wozy
876, 878, 880, które w drugiej połowie lat 70. przez
krótki czas przydzielono do zajezdni Dąbrowskiego.
Tramwaje najczęściej kursowały na liniach 26 i 27, ale
można je było spotkać również na innych: 1, 2, 4, 11,
15, 18, 20, 26 bis, 28, 41, 41 bis, 42.
|
 |
|
 |
|
102NaW - 3894 na
linii 2.
Łódź, ul. Aleksandrowska.
Foto: Tomasz Igielski; 1985 r.
|
|
102NaW - 3884 w
hali remontowej.
Łódź, Zakład Remontu Taboru, ul. Tramwajowa.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; 1988 r.
|
 |
|
 |
|
102NaW - 3881 na
linii 41.
Łódź, krańcówka pl. Niepodległości.
Foto: Julian Dąbrowski; 23.04.1989 r.
|
|
102NaW - 3880 na linii
20.
Łódź, ul. Kopernika przy Łąkowej.
Foto: Joachim Grimm, ze zbiorów Łukasza Stefańczyka
6/7.09.1990 r. |
 |
|
 |
|
102NaW - 3882 na linii 42.
Łódź, ul. Rudzka przy Skrajnej.
Foto: Wojciech Glass; 1991 r.
|
|
102NaW - 3889 na linii 42.
Łódź, krńcówka pl. Niepodległości.
Foto: Paweł Gołub; 28.04.1993 r.
|
|
|
W ciągu całej służby remonty
kapitalne przeprowadzono tylko w dwóch wagonach - 889 (1981 r.) i 884
(1982 r.). Pozostałe co jakiś czas przechodziły
remonty małe lub średnie.
W połowie lat 80. zaczęto wewnątrz montować kabiny dla
motorniczych. Pierwszą zbudowano w październiku 1985 roku
w wagonie 3882, a jako ostatni otrzymał ją w sierpniu 1990
roku wóz 3889. Do ich budowy wykorzystywano m. in.
wąskie skrzydła z drugich i trzecich drzwi, które
podczas remontów wymieniano na szerokie - takie same jak w
803N. W tym czasie zlikwidowano także gniazda
wielokrotnego sterowania z tyłu. |
|
 |
|
Rys. Wojciech
Dębski
|
Pierwsze dwa wozy z numerami 876 i 893 wycofano po
wypadkach z końcem 1979 roku.
Kolejne dwa - 891 i 885 po spaleniu w latach 1984 i
1985. Przełomowy moment w eksploatacji wagonów
102NaW nastąpił w połowie 1992 roku. W wyniku
transformacji ustrojowej doszło
do zmian w strukturach organizacyjnych MPK, które w
grudniu 1991 roku zostało przez Radę Miejską w Łodzi
postawione w stan likwidacji. Malejące od kilku lat
przewozy pasażerskie doprowadziły do zamknięcia kilku
tras w mieście, choć nie był to jedyny powód ograniczeń
w usługach świadczonych przez tramwaje. Zmienione zasady
finansowania transportu zbiorowego doprowadziły do braku
porozumienia między samorządami niektórych gmin. W
efekcie zawieszono trasy do Aleksandrowa Łódzkiego i
Rzgowa. W maju i
czerwcu odstawiono 13 z 16 wagonów. W ruchu pozostały
tylko 3887, 3889 i 3890. W 1993 roku 3889 również odstawiono, a
3887 i 3890 przejęła Międzygminna Komunikacja Tramwajowa
Sp. z o.o. z siedzibą na Helenówku.
|
 |
|
 |
|
Złomowy
102NaW - 3878 i 803N - 5971.
Łódź, zajezdnia Helenówek.
Foto: Wojciech Dębski; 04.1994 r.
|
|
Złomowy
102NaW - 3877 z pierwszej dostawy.
Łódź, zajezdnia Helenówek.
Foto: Wojciech Dębski; 24.09.1994 r.
|
 |
|
 |
|
Złomowy 102NaW -
3889.
Łódź, zajezdnia Helenówek.
Foto: Wojciech Dębski; 24.09.1994 r.
|
|
102NaW - 27 krótko po wycofaniu z eksploatacji.
Łódź, zajezdnia Helenówek.
Foto: Wojciech Dębski; maj 2000 r.
|
|
Eksploatacja w MKT Sp. z o.o.
Międzygminna Komunikacja Tramwajowa Sp. z o.o.
rozpoczęła działalność 1 listopada 1993 roku. Spółka
przejęła od MPK kilkadziesiąt wagonów 803N oraz kilka
102NaW. Do eksploatacji włączono
tylko dwie czynne "stodwójki" - 27 (ex 3887) i 28 (ex 3890),
które miały obsługiwać pociąg 46/3 w trakcji
podwójnej. Ostatecznie pomysłu nie zrealizowano, ale
tramwaje w ruchu zostały kursując na liniach 41, 41
bis, 45, 46 i 101.
|
 |
|
 |
|
102NaW - 27 w rezerwie.
Pabianice, krańcówka Duży Skręt.
Foto: Wojciech Dębski; 3.05.1996 r.
|
|
102NaW - 28
na linii 46.
Łódź, zajezdnia Helenówek.
Foto: Wojciech Dębski; 17.08.1997 r.
|
|
W 1994 roku wagon 28 przeszedł remont w trakcie którego
wyposażony został w dwie piasecznice, obsługiwane za
pomocą specjalnego pedału z kabiny motorniczego.
Przemalowano go w barwy pomarańczowe (pas okienny i
burty) i czarne (dach i fartuchy). Przez pewien czas
wagon jeździł z połówkowym pantografem typu OTK-2.
Wiosną 2000 roku służbę zakończył wóz 27. Dwa lata
później, w związku z obchodami 30-lecia eksploatacji
serii, ostatniemu czynnemu 102NaW przywrócono pierwotne
malowanie, zamontowano z tyłu gniazda wielokrotnego
sterowania i ponownie wstawiono drugie i trzecie drzwi
czteroskrzydłowe (pozyskano je z 803N - 30). Wóz 28 po
raz ostatni wyjechał 31.12.2003 roku na trasę linii 41.
W czerwcu 2009 roku został pocięty na złom.
|
|
|
 |
|
 |
|
Cityrunner - 1201
na linii 10 i 102NaW - 28 na imprezie
z okazji 30-lecia
eksploatacji wagonów 102NaW.
Łódź, krańcówka Popiełuszki.
Foto: Wojciech Dębski; 5.10.2002 r.
|
|
Złomowy 102NaW -
28.
Łódź, zajezdnia Helenówek.
Foto: Wojciech Dębski; 10.08.2008 r.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Stany inwentarzowe |
|
Rok |
Stan
na koniec roku |
Wpisano sztuk |
Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz |
Skreślono sztuk |
Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza |
|
1972 |
2 |
2 |
6, 7 (przenumerowane na 876, 877) |
- |
|
|
1973 |
20 |
18 |
878 - 895 |
- |
|
|
1974 |
20 |
- |
|
- |
|
|
1975 |
20 |
- |
|
- |
|
|
1976 |
20 |
- |
|
- |
|
|
1977 |
20 |
- |
|
- |
|
|
1978 |
20 |
- |
|
- |
|
|
1979 |
18 |
- |
|
2 |
876, 893 |
|
1980 |
18 |
- |
|
- |
|
|
1981 |
18 |
- |
|
- |
|
|
1982 |
18 |
- |
|
- |
|
|
1983 |
18 |
- |
|
- |
|
|
1984 |
17 |
- |
|
1 |
891 |
|
1985 |
16 |
- |
|
1 |
885 |
|
W 1985 r.
wprowadzono czterocyfrową numerację wagonów, z których pierwsza
cyfra oznacza numer zajezdni. |
|
1986 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1987 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1988 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1989 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1990 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1991 |
16 |
- |
|
- |
|
|
1992 |
3 |
- |
|
13 |
3877, 3878, 3879,
3880, 3881, 3882, 3883, 3884, 3886, 3888, 3892, 3894, 3895 |
|
1993 |
2 |
- |
|
1 |
3889 |
|
W 1993 r. wagony
przejęła MKT Sp. z o.o., w której dokonano zmiany numeracji:
3887 na 27 i 3890 na 28 |
|
1994 |
2 |
- |
|
- |
|
|
1995 |
2 |
- |
|
- |
|
|
1996 |
2 |
- |
|
- |
|
|
1997 |
2 |
- |
|
- |
|
|
1998 |
2 |
- |
|
- |
|
|
1999 |
2 |
- |
|
- |
|
|
2000 |
1 |
- |
|
1 |
27 |
|
2001 |
1 |
- |
|
- |
|
|
2002 |
1 |
- |
|
- |
|
|
2003 |
1 |
- |
|
- |
|
|
2004 |
- |
- |
|
1 |
28 |
|
|
|
|
TABOR TRAMWAJOWY
STRONA GŁÓWNA
|
|
