Łódzkie Tramwaje i Autobusy

.

ZAJEZDNIE TRAMWAJOWE
STRONA GŁÓWNA

.

Zajezdnia tramwajowa ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
1928 - 2011

zarys historyczny
budowa i lokalizacja
eksploatacja i zaplecze techniczne
układy torowe
tabor
obsługa linii

Zajezdnia przy ul. Kilińskiego 245 powstała w 1928 r. i funkcjonowała nieprzerwanie do 2011 r. Mimo wciąż niezmiennego adresu, przez wiele lat nazywana była „zajezdnią Dąbrowskiego”, co znajdowało odzwierciedlenie nie tylko w mowie potocznej, ale również na tablicach zjazdowych w tramwajach. Podawane są dwie daty otwarcia zajezdni. Jedna informuje o rozpoczęciu działalności w dniu 15.06.1928 r. Wiadomo, że wówczas nie była ona jeszcze w pełni gotowa, a budowę głównej hali zakończono dopiero jesienią. Kolejna znana data otwarcia, to 16.12.1928 r. Prawdopodobnie w tym terminie cały obiekt był już w pełni gotowy.

W Kronice miasta Łodzi z 2004 r., Wacław Pawlak tak opisał ulicę Dąbrowskiego (wówczas Dąbrowską):
   
W latach międzywojennych znaczenie leżącej na peryferiach Łodzi ulicy Dąbrowskiego znacznie wzrosło. Minęły czasy, kiedy z drzemki budził ją tylko na krótko turkot przejeżdżających wozów z cegłą lub węglem. W 1928 roku na obszernym terenie położonym u zbiegu ulic Dąbrowskiego i Kilińskiego stanęły zabudowania drugiej w Łodzi zajezdni tramwajowej. Odtąd od świtu do późnego wieczoru, rozlegało się tu dudnienie i zgrzyty kół tramwajów manewrujących na rozjazdach szyn. Hałasy dobiegające z zajezdni były utrapieniem okolicznych mieszkańców.
    Odtąd też sąsiadujące z zajezdnią bezużyteczne wyrobiska po wydobytej glinie nabrały pewnej wartości. Właściciele cegielni rozparcelowali je na działki budowlane. Ich nabywcami byli głównie tramwajarze, a także lepiej zarabiający robotnicy z łódzkich fabryk. Oszczędności swe lokowali w budowę niewielkich domków, otoczonych starannie pielęgnowanymi ogródkami.
    Na wolnych terenach, pomiędzy z rzadka stojącymi domkami, pojawiły się czynszowe kamieniczki ze sklepami na parterze, oferującymi klientom "mydło i powidło". Jednakże w tutejszym krajobrazie nadal przeważały poletka żyta i ziemniaków oraz wypalone słońcem łąki, na których kozy i krowy wyskubywały lichą trawę; czasem przemknął w podskokach zabłąkany zając (...)

     Zajezdnia przystosowana została do obsługi 100 wagonów, dla których miejsca postojowe przewidziano niemal wyłącznie w hali. Początkowo 8- i 10-metrowe tramwaje mieściły się bez problemu, jednak z biegiem lat wagonów wciąż przybywało. Po wojnie otwierano nowe trasy i linie, a od 1950 r. regularnie dostarczano nowy tabor. Pod koniec lat 50. XX w. zajezdnia była już mocno przepełniona, a jednotorowe wjazd i wyjazd stały się niewystarczające. Podczas zjazdów tworzyły się długie kolejki w związku ograniczonymi możliwościami manewrowymi w przepełnionej zajezdni. W tym czasie linie miejskie zaczęły też stopniowo przejmować zajezdnie, obsługujące do tej pory wyłącznie linie podmiejskie.
    W połowie lat 60. przystąpiono do modernizacji i przebudowy zajezdni. Powiększono ją niemal dwukrotnie, dobudowując po stronie zachodniej plac postojowy. Stała się ona także przelotowa z możliwością zawracania wagonów jednokierunkowych, a wjazdy przeniesiono od strony ul. Dąbrowskiego. Od tej pory zajezdnię zaczęto potocznie nazywać "Dąbrowskiego". Po modernizacji ilość miejsc (dla wagonów 10 metrowych) zwiększyła się do 306, z czego 154 mogło zmieścić się w hali, a 152 na placu postojowym. Przebudowano całkowicie zaplecze socjalne, które wzbogaciło się o nowe szatnie (dotychczasowe mieściły się w podziemiu), umywalnie i suszarnie odzieży.
    Pierwszym kierownikiem zajezdni był Bolesław Gralak, który pełnił tę funkcję od 1928 r. aż do wybuchu II wojny światowej. Okres okupacji zajezdnia przetrwała bez większych zniszczeń, a po zakończeniu wojny główne naprawy związane były z siecią górną. Wraz ze stopniowym włączaniem kolejnych odcinków tras do ruchu liniowego, na zajezdni oprócz codziennej pracy rozwijało się także życie kulturalne. W latach powojennych swoje próby odbywała tu Orkiestra Dęta, chór męski, a w świetlicy wystawiano sztuki teatralne.
    Szczytowy okres działalności, jeśli chodzi o ilość zatrudnienia i taboru, przypadł na koniec lat 70. Na przełomie 1978/1979 r. pracowało tu prawie 300 motorniczych oraz 181 pracowników zaplecza technicznego. Na miasto wyjeżdżały 133 składy, które stanowiły blisko 40%  całego taboru kursującego po mieście. Przez wiele lat "dwójka" była największą zajezdnią w Łodzi. Od 1986 r. palmę pierwszeństwa pod tym względem dzierży "jedynka" z ul. Telefonicznej. Obecny stan zatrudnienia i ilości taboru nie są już tak imponujące jak przed laty. Zajezdnia Dąbrowskiego zatrudnia 153 motorniczych, a na miasto wyjeżdżają 53 składy (stan na lipiec 2008 r., gdy obowiązywał rozkład wakacyjny)

Budowa i lokalizacja

1
Opis:
Tablica informacyjna umieszczona na budynku zajezdni.
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.
 

2
Opis:
Fragment hali postojowej z logo Kolei Elektrycznej Łódzkiej oraz datą budowy. Napis "MPK" zamontowano prawdopodobnie w latach 60. XX w.
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

Budowę zajezdni rozpoczęto i ukończono w 1928 r. Na jej lokalizację wybrano wówczas południową część miasta u zbiegu ulic Kilińskiego i Dąbrowskiej (obecna Dąbrowskiego). Wjazd zlokalizowano od strony ul. Kilińskiego 245 i taki adres obowiązuje do chwili obecnej, choć na jednym ze zdjęć z 1928 r. na tabliczce przy bramie wjazdowej widnieje numer 243 (zobacz foto 12). Po oddaniu do użytku cały obiekt zajmował powierzchnię 26 860 m2.

3
Opis:
Budowa hali.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

4
Opis:
Budowa hali.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

   

5
Opis:
Budowa hali.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

6
Opis:
Budowa hali.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

Eksploatacja i zaplecze techniczne

Budynki administracyjne
Budynki powstały w 1928 r., u zbiegu ulic Dąbrowskiej (Dąbrowskiego) i Kilińskiego.
Obok bramy zbudowano niewielką portiernię. W rejonie skrzyżowania ulic Dąbrowskiej i Kilińskiego wzniesiono kompleks budynków administracyjnych – dwa parterowe oraz dwupiętrowy z użytkowym poddaszem. Portiernia przylegała do parterowego budynku, z charakterystycznie zaokrąglonym narożnikiem. Wewnątrz znajdowała się m.in. konduktornia, ambulatorium, ekspedycja, a także dwupokojowe mieszkanie dla portiera. W dwupiętrowym budynku obok znajdowały się pomieszczenia biurowe oraz gabinet kierownika, pokój kontroli i statystyk, pokój listy płac. Specjalnie dla motorniczych i konduktorów dojeżdżających z dalszych miejscowości, na piętrach utworzono pokoje sypialne, stołowe, a nawet kąpielowe. Była także kuchnia, spiżarnia, a na poddaszu pralnia. W parterowym budynku od strony zachodniej znajdowała się sala wykładowa o powierzchni ok. 150 m2 wraz z niewielkim gabinetem kierownika. Obok budynków administracyjnych ułożono dwa tory, z rozjazdami w kierunku hali głównej. Torami tymi również wjeżdżały i wyjeżdżały z zajezdni tramwaje.
Obecne przeznaczenie pomieszczeń znacznie różni się od tego sprzed 80 lat. Spadek ilości zatrudnienia spowodował, że niektóre opustoszały i stały się wręcz zbędne, jak choćby sala dawnej konduktorni, która od wielu lat jest przez firmę wydzierżawiana.
Dla potrzeb sklepu wykuto w budynku od strony ulicy drzwi.
 

7
Opis:
Rysunek elewacji budynku od strony ul. Dąbrowskiej (Dąbrowskiego).
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź.

8
Opis:
Rysunek elewacji budynku od strony ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź.
 

   

9
Opis:
Widok ogólny budynku administracyjnego zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

10
Opis:
Widok ogólny budynku administracyjnego zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

Tory wjazdowe i wyjazdowe od ul. Kilińskiego
Przez ponad 30 lat tramwaje wjeżdżały i wyjeżdżały przez bramę od strony ulicy Kilińskiego. W 1964 r. dokonano modernizacji tej ulicy na odcinku od Zarzewskiej do Dąbrowskiego. Tory z jezdni przeniesiono na wydzielony pas po wschodniej stronie ulicy. W grudniu oddano do użytku nowy odcinek Kilińskiego od Dąbrowskiego do Broniewskiego wraz z trasą tramwajową. Całkowitej przebudowie uległ również węzeł na skrzyżowaniu Kilińskiego/Dąbrowskiego. Prawdopodobnie w tym czasie zlikwidowano także wjazd do zajezdni od strony ul. Kilińskiego, przenosząc go na ul. Dąbrowskiego. Mimo przemian, dwuskrzydłowa brama od strony Kilińskiego - nieco poszerzona - przetrwała do dnia dzisiejszego. Torowisko zdemontowano.
 

11
Opis:
Fragment planu z układem torowym przy bramie wjazdowej do zajezdni ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

12
Opis:
Brama wjazdowa na zajezdnię. Zajezdnia ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

   

13
Opis:
Brama wjazdowa na zajezdnię.
Zajezdnia ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

14
Opis:
Grupa tramwajarzy przed bramą zajezdni. W tle wagon Lilpop II, linia 7. Zajezdnia ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 23.10.1932 r.

   

15
Opis:
Dawna brama wjazdowa dla tramwajów. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

16
Opis:
Dawna brama wjazdowa dla tramwajów. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

Tory wjazdowe i wyjazdowe od ul. Dąbrowskiego
Plany związane z rozbudową zajezdni zakładały zwiększenie ilości torów wjazdowych i wyjazdowych. Ponieważ rozbudowa możliwa była tylko po stronie ulicy Dąbrowskiego, właśnie tam postanowiono je zaprojektować i wybudować. Aby ograniczyć ilość rozjazdów i krzyżownic na torach liniowych, wybudowano obok podwójny odcinek torowiska z rozjazdami w kierunku zajezdni. Nowe wjazdy i wyjazdy powstawały stopniowo w latach 1964 - 1967 wraz z powiększaniem się placu postojowego dla wagonów.
 

17
Opis:
Skręt z ul. Dąbrowskiego w kierunku zajezdni.
Foto: Wojciech Dębski;

18
Opis:
Skręt z ul. Dąbrowskiego w kierunku zajezdni.
Foto: Wojciech Dębski; 27.06.2008 r.

   

19
Opis:
Skręt z ul. Dąbrowskiego w kierunku zajezdni.
Foto: Wojciech Dębski; 27.06.2008 r.
 

20
Opis:
Wyjazd wagonów 5N + 5ND z zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Kadr z filmu ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1968 r.

   

21
Opis:
2N2 + 5ND - 236 + 689, linia 3, wjeżdża na zajezdnię Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

22
Opis:
805Na + 805Na - 2503 + 2504 wjeżdża na zajezdnię Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 22.05.2007 r.

   

23
Opis:
Fragment placu postojowego z torami wyjazdowymi. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 12.1994 r.

24
Opis:
Fragment placu postojowego z torami wjazdowymi. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.01.2006 r.

Hala główna
Halę główną o powierzchni 7900 m2 oddano do użytku pod koniec 1928 r. Posiadała 21 ślepo zakończonych torów (każdy ok. 98 m długości) z kanałami i tyle samo bram wjazdowych, zaopatrzonych w stalowo-drewniane wrota.  Murowany budynek miał 100 m długości i 79 m szerokości. Konstrukcja dachu była stalowa ze świetlikami usytuowanymi równolegle do osi torów. Ściana od strony północnej posiadała okna. Od strony wschodniej znajdowały się drzwi do kilku pomieszczeń socjalnych w małej hali. 
 

25
Opis:
Widok ogólny hali zajezdni przy ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1928 r.

26
Opis:
Widok ogólny hali zajezdni przy ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; lata 30. XX w.

   

27
Opis:
Widok ogólny hali zajezdni przy ul. Kilińskiego.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1941 r.
 

28
Opis:
Widok ogólny hali zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1973 r.

   

29
Opis:
Bramy wjazdowe w zachodniej części hali.
Skład 2N2 + 5ND - 236 + 689.
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

30
Opis:
Widok ogólny hali zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

   

31
Opis:
Bramy wjazdowe z wrotami we wschodniej części hali.
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

32
Opis:
Bramy wjazdowe bez wrót w zachodniej części hali.
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

   

33
Opis:
Bramy wjazdowe we wschodniej części hali.
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

34
Opis:
Bramy wjazdowe we wschodniej części hali.
Foto: Wojciech Dębski; 31.12.2007 r.

   

35
Opis:
2N2 + 5ND - 236 + 689. Wyjazd z hali na plac postojowy. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

36
Opis:
Północno-zachodni narożnik hali z wyjazdem na plac postojowy. Zajezdnia przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 31.12.2007 r.

Kanały stworzono obniżając poziom całej podłogi wewnątrz hali o około 1,5 m. Jej powierzchnia została wybetonowana. Szyny zamontowano na betonowych postumentach około 1,5 m nad obniżoną podłogą. Odcinki między torami wypełniono deskami, tworząc w ten sposób górną podłogę na równi z terenem zewnętrznym. Metrowe odcinki między szynami pozostały nie zakryte, tworząc kanały.
    W latach 1964 - 1967 znacznie powiększono teren zajezdni, głównie o plac postojowy. Z uwagi na coraz większą ilość wagonów jednokierunkowych zajezdnię przebudowano na przelotową, z możliwością zawracania.
Jeden z początkowych projektów zakładał wykucie takiej samej ilości wrót po stronie północnej, umożliwiając wyjazdy z każdego toru hali. Wiązało się to jednak z wydłużeniem zajezdni i było raczej niemożliwe z uwagi na znaczny spadek terenu tuż za istniejącym ogrodzeniem. Ostatecznie w północnej części hali skrócono dotychczasową długość torów (oprócz toru 20) i wybudowano łuki przy torach nr 6, 9, 12, 15, 18 i 21, umożliwiając z nich wyjazd na plac postojowy. Pozostałe tory z braku możliwości technicznych pozostały ślepe. Na torze nr 15 zainstalowano automatyczną myjnię dla wagonów. Na torze nr 17 zamontowano tokarnię kanałową, dzięki której można było dokonywać regeneracji obręczy kół jezdnych, bez wymontowywania ich z wózka wagonu.
   
Do roku 1977 nastąpiły kolejne zmiany wewnątrz hali. Między torem 15 a 16, obok myjni, postawiono murowaną ścianę działową. W ten sposób hala została podzielona na dwie części. Zlikwidowano także między torami podłogę z desek, a na jej miejscu powstała betonowa. Tor nr 16 wyłączono częściowo z użytku, tworząc na nim obok ściany działowej pomieszczenia gospodarcze.
    W latach 80. dokonano kolejnego podziału hali, stawiając blaszaną ścianę działową między 12, a 13 torem. Hala została podzielona wówczas na trzy części – 12-torową, 3-torową i 6-torową. Dwie ostatnie, w których dokonuje się napraw, wciąż posiadają zamykane wrota. W największej, zachodniej części hali wrota zlikwidowano jeszcze w latach 70. XX w.
Na początku obecnej dekady zlikwidowano także zwrotnicę zjazdową na torze nr 6.
 

37
Opis:
Niezrealizowany projekt przebudowy zajezdni, uwzględniający wyjazdy z hali ze wszystkich torów.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź
 

38
Opis:
Widok ogólny w hali przed budową ścian działowych. Podnośnik do wyciągania silników.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

   

39
Opis:
Tor 15 na krótko przed postawieniem po jego lewej stronie ściany działowej. Wagon 2N2 - 236 na myjni.
Wnętrze hali zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

40
Opis:
Tor 15 - po lewej ściana działowa. Wagon 805Na - 2222 na myjni. Wnętrze hali zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 31.12.2007 r.

   

41
Opis:
Historyczny 5N + 5ND - 337 + 644, techniczny 5N - 92044 i historyczny 5N - 154 na torach 1, 2, 3.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 31.12.2007 r.

42
Opis:
Od lewej: 805Na - 2413, 2295, 2504 na torach 15, 14, 13. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 31.12.2007 r.
 

43
Opis:
Wózek widłowy i wagon 2N1 - 218. Tor nr 19.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

44
Opis:
Od lewej tory 21, 20 i 19.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

   

45
Opis:
Tokarnia w kanale toru nr 17. Wnętrze hali zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 22.05.2007 r.

46
Opis:
Tokarnia w kanale toru nr 17. Wnętrze hali zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 22.05.2007 r.

   

47
Opis:
Znak zakazu jazdy torem nr 9 dla "Elinów".
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Łukasz Stefańczyk; 17.06.2008 r.

48
Opis:
Widok ogólny na dużą część hali z odciętym torem nr 6. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 22.05.2007 r.

   

49
Opis:
Tor wyjazdowy w zachodniej części hali i stanowisko do przeglądu pantografów oraz sprzątania wagonów.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

50
Opis:
Tor wyjazdowy w zachodniej części hali i stanowisko do przeglądu pantografów oraz sprzątania wagonów.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Łukasz Stefańczyk; 17.06.2008 r.

Mała hala
Wybudowano ją w 1928 r. wzdłuż wschodniej ściany hali głównej. Z przodu znajdował się jednotorowy wjazd. Początkowo wykonywano tam remonty kapitalne wagonów. Po wojnie, ten niewielki fragment hali, wykorzystywany był także przez Orkiestrę Dętą. Tu nieraz odbywały się próby, a sam tor zaczęto potocznie nazywać torem orkiestry. W połowie lat 60. XX w. podczas modernizacji zajezdni, wjazd do hali zlikwidowano i zamurowano wrota. Wewnątrz stworzono nowe pomieszczenia administracyjne dla powiększającej się kadry zajezdni. Mimo to "tor orkiestry" wciąż znajduje się pod warstwą betonowej posadzki. W północnej części hali od początku znajdowały się pomieszczenia gospodarcze. Obok hali, za torem odstawczym, znajdowała się klasyczna studnia. Obecnie jest tu przeciwpożarowy zbiornik wody.
 

51
Opis:
Widok od czoła na małą halę, gdzie dawniej znajdował się tor wjazdowy. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

52
Opis:
Widok ogólny małej hali i przeciwpożarowego zbiornika wody. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Wojciech Dębski; 3.06.2008 r.

Plac postojowy
Miejsca postojowe dla wagonów początkowo przewidziane były wyłącznie w dużej hali. Istniejące na zewnątrz tory, to głównie łuki i rozjazdy służące do manewrowania. Wyjątek stanowił tor biegnący wzdłuż małej hali, gdzie odstawiano wagony po wypadkach, bądź przeznaczone do remontu. Na zajezdni zastosowano dwa rodzaje szyn. Szyny żłobkowe, ułożone na zewnątrz o łącznej długości toru 1140 m oraz szyny kolejowe typu Vignoles, zamontowane głównie w hali o łącznej długości toru 2118 m. W sumie zbudowano 3258 m torów, 26 rozjazdów (zwrotnic), 27 krzyżaków i jedną krzyżownicę. Prawdziwą ciekawostką były cztery zwrotnice, posiadające rozjazdy w trzech kierunkach. Sieć górną, w związku z likwidacją w Łodzi rolkowych odbieraków prądu, zbudowano już wyłącznie pod kątem ślizgowych odbieraków prądu typu lirowego i pantografów.
    Dostawy nowego taboru w latach 50. sprawiły, że w zajezdni zaczęło brakować miejsca. Również bardzo kłopotliwe stało się samo manewrowanie wagonami, które nie miały możliwości zawracania. W związku z tym w 1964 r. przystąpiono do modernizacji zajezdni, znacznie ją powiększając. W 1965 r. oddano do użytku 16 torów postojowych, a w 1967 r. dobudowano kolejne cztery. Łącznie ułożono 20 torów różnej długości, które w sumie mogły pomieścić 152 wagony, nie przekraczające długości 10 m. Na terenie placu postojowego wzniesiono także niewielką, drewnianą poczekalnię dla konduktorów. Powstały w 1967 r. układ torów istnieje do czasów współczesnych.

 

53
Opis:
Widok ogólny placu postojowego w zajezdni Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Marek Krymarys; 1998 r.

54
Opis:
Fragment krzyżaka torowego. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 22.05.2007 r.

   

55
Opis:
Wagony 805Na - 2314, 2258 na placu postojowym. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Wojciech Dębski; 12.1994 r.

56
Opis:
Wagony 805Na - 2390, 2307, 2413 na placu postojowym. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Wojciech Dębski; 24.07.2005 r.

   

57
Opis:
Wagony 805Na - 2374, 2520 na placu postojowym. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Wojciech Dębski; 24.07.2005 r.

58
Opis:
Wagony 805Na na placu postojowym. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Wojciech Dębski; 21.07.2007 r.

   

59
Opis:
Składy 805Na - 2409 + 2285 i oddelegowany z Chocianowic 3019 + 3020. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego)
Foto: Wojciech Dębski; 27.06.2008 r.

60
Opis:
Dawna poczekalnia dla konduktorów. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 27.06.2008 r.
 

Układy torowe

Układ torów i budynków w zajezdni przy ul. Kilińskiego w latach 1928 - 1964.
Rysunek opracowany na podstawie oryginalnych planów z 1928 r. ze zbiorów MKM MPK-Łódź.


Układ torów i budynków w zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego) po 1967 r.
Rysunek opracowany na podstawie oryginalnych planów ze zbiorów MKM MPK-Łódź.

Tabor

W 1928 r. przekazano z zajezdni przy ulicy Tramwajowej część wagonów typu Herbrand UC i GE58. Wszystkie wozy silnikowe miały już oszklone pomosty oraz lirowe odbieraki prądu. Następnie sprowadzono wozy nowszej generacji, takie jak Lilpop I, czy Sanok. W 1929 r. trafiły tu także nowe Lilpopy II, a 10 lat później Lilpopy III. W okresie okupacji na Dąbrowskiego przydzielono wiele używanych wagonów, sprowadzonych przez Niemców. Najczęściej były to niewielkie doczepki o dość przestarzałej konstrukcji z początku XX wieku. Tabor ten, mimo leciwego wieku, służył jeszcze przez wiele lat. Po wojnie – prawdopodobnie w 1948  r. po zjednoczeniu KEŁ i ŁWEKD – wprowadzono podział taboru, w którym wozy z numerami nieparzystymi stacjonowały na zajezdni przy ul. Tramwajowej, natomiast te z parzystymi na Dąbrowskiego. Prawdziwą ciekawostką tamtych czasów było kilka doczep, które przeniesiono tu z obsługi linii podmiejskich.
    W 1950 r. nadeszły długo oczekiwane, nowe wagony produkcji krajowej. Były to silnikowe 2N1. Od 1952 roku sprowadzano ich nieco ulepszoną wersję, oznaczoną typem 2N2. Z czasem właśnie te wagony stały się najliczniejszą serią eksploatowaną na Dąbrowskiego. Duże dostawy nowego taboru, to przede wszystkim wagony silnikowe. Pierwsze nowe doczepy po wojnie zajezdnia otrzymała dopiero pod koniec 1955 r. i to zaledwie w liczbie 5 sztuk (typ 2ND). Regularne dostawy wagonów doczepnych (typ 5ND) wznowiono w 1957 r. i trwały one do 1961 r. W tym czasie definitywnie wycofano wszystkie wozy, wyprodukowane przed I wojną światową.

WAGONY SILNIKOWE

Stan na rok

Ilość łączna

Typ

Ilość

Numery taborowe

ok. 04.1958

105
 

Herbrand GE58

2

53, 57
Lilpop II

27

2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 42, 44, 46, 48, 50, 62, 64, 66, 68, 70, 132, 134, 136, 138, 140, 142, 144, 146, 148, 150
Lilpop III

12

152, 154, 156, 158, 160, 162, 164, 166, 168, 170, 172, 174
2N1

22

182, 184, 186, 188, 190, 192, 194, 196, 198, 200, 202, 204, 206, 208, 210, 212, 214, 216, 218, 220, 222, 224
2N2

37

112, 114, 226, 228, 230, 232, 234, 236, 238, 240, 242, 244, 246, 248, 250, 252, 254, 256, 258, 260, 262, 264, 266, 268, 270, 272, 274, 276, 278, 280, 282, 284, 286, 288, 290, 292, 294
5N

5

92, 94, 96, 98, 100

WAGONY DOCZEPNE

Stan na rok

Ilość łączna

Typ

Ilość

Numery taborowe

ok. 04.1958

112
 

Herbrand

40

302, 304, 306, 308, 312, 314, 320, 322, 324, 326, 330, 332, 336, 338, 340, 342, 352, 354, 356, 396, 398, 400, 414, 434, 436, 438, 454, 456, 458, 484, 486, 488, 490, 492, 494, 496, 498, 1192, 1196, 1198
"Belgijski"

10

362, 364, 366, 368, 370, 372, 374, 376, 378, 380
"Hanowerski"

6

382, 386, 388, 390, 392, 394
"Petersbusrki"

8

408, 410, 416, 418, 420, 422, 426, 430
KEŁ (Zmodernizowany)

1

412
"Ryski"

4

442, 444, 446, 452
Sanok

11

462, 464, 466, 468, 470, 472, 474, 476, 478, 480, 482
"Liegnitz" Legnicki

1

522
"Ulm"

2

542, 544
"Kassel"

5

552, 554, 556, 558, 560
"Wiedeński"

2

566, 568
GE58

3

1116, 1138, 1140
U104

3

1122, 1126, 1128,
"Mainz"

2

1176, 1178
"Cieszyn"

1

1194
2ND

5

584, 586, 588, 590, 592
5ND

8

504, 506, 508, 510, 512, 514, 516, 680

Na początku lat 60. XX w. tabor na Dąbrowskiego był już dość ujednolicony. Wozy silnikowe, to Lilpopy II i III oraz 2N i 5N, natomiast doczepy, to Sanoki i 5ND. Niestety wszystkie były dwukierunkowe i posiadały drzwi otwierane i zamykane ręcznie. Remonty kapitalne wraz z modernizacjami na jednokierunkowe rozpoczęto seryjnie w 1964 roku.  W latach 1968 - 1971 przebudowano na doczepne 26 silnikowych Lilpopów II. Ich miejsce zajęły używane wozy generacji N, które sprowadzono z miast, likwidujących komunikację tramwajową. Wszystkie doczepne Lilpopy II przydzielono na Dąbrowskiego.
    Pierwsza połowa lat 70. upłynęła pod znakiem dostaw wagonów przegubowych, jednak zajezdnia Dąbrowskiego otrzymała tylko trzy prototypowe i dość awaryjne 802N. Zresztą eksploatowano tu najmniej przegubowców spośród wszystkich łódzkich zajezdni w całej historii. Oprócz wspomnianych 802N, krótki epizod miało też kilka przegubowych 102NaW. W 1973 r. wycofano ostatnie silnikowe Lilpopy. Pod koniec służby najczęściej obsługiwały linie 6 i 18. Rok później wycofano doczepne Lilpopy, które były w Łodzi ostatnimi czynnymi wagonami produkcji przedwojennej. Kartę ich historii zamknięto właśnie na zajezdni Dąbrowskiego w dniu 2.09.1974 r.
    W latach 70., mimo największej ilości taboru i obsługiwanych linii, zajezdnia Dąbrowskiego posiadała najstarszy tabor, głównie za sprawą wozów 2N – niemal wszystkie stacjonowały właśnie tu. Wiele z nich wciąż posiadało jednoskrzydłowe drzwi otwierane ręcznie. Dodatkowo dla obsługi linii 18 zajezdnia musiała eksploatować kilkanaście wozów dwukierunkowych, które manewrowały na krańcówce Rzgowska/Komorniki. Po wybudowaniu pętli na Kurczakach w listopadzie 1975 r., część wagonów dwukierunkowych wycofano, a pozostałe przekazano na Helenówek do obsługi podmiejskich linii 44 i 46.

WAGONY SILNIKOWE - jednokierunkowe

Stan na rok

Ilość łączna

Typ

Ilość

Numery taborowe

ok. 05.1978

155

2N1

10

213, 215, 216, 217, 220, 221, 223, 224, 258, 289
2N2

85

111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 120, 121, 122, 123, 124, 193, 202, 226, 227, 228, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 244, 245, 247, 248, 250, 251, 252, 253, 254, 255, 256, 257, 259, 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 268, 269, 270, 271, 272, 273, 274, 275, 276, 277, 278, 279, 280, 281, 283, 284, 286, 288, 290, 291, 292, 293, 295, 401, 402, 404, 406, 408, 409, 410, 411, 412, 417
5N

55

74, 75, 78, 79, 106, 136, 176, 187, 207, 212, 214, 222, 296, 297, 299, 300, 302, 304, 305, 306, 307, 308, 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316, 317, 318, 319, 320, 321, 323, 324, 325, 326, 327, 329, 331, 332, 333, 334, 335, 339, 340, 342, 343, 344, 349, 350, 363, 394, 395, 398
802N

2

1, 3
102NaW

3

876, 878, 880

WAGONY DOCZEPNE - jednokierunkowe

Stan na rok

Ilość łączna

Typ

Ilość

Numery taborowe

ok. 05.1978

153

5ND

153

520, 521, 522, 526, 529, 531, 550, 558, 574, 575, 577, 580, 581, 582, 593, 594, 597, 599, 600, 601, 602, 603, 604, 606, 607, 608, 609, 610, 611, 613, 614, 615, 616, 617, 619, 620, 621, 622, 623, 624, 628, 629, 630, 631, 632, 634, 635, 636, 637, 638, 639, 642, 643, 645, 646, 647, 648, 649, 650, 651, 652, 653, 654, 655, 656, 657, 658, 659, 660, 661, 662, 663, 664, 665, 666, 667, 668, 669, 670, 671, 672, 673, 678, 680, 681, 682, 683, 686, 689, 691, 692, 693, 694, 696, 697, 698, 699, 700, 701, 704, 705, 709, 710, 711, 712, 713, 714, 715, 716, 717, 718, 719, 720, 721, 725, 726, 727, 728, 729, 730, 731, 732, 733, 735, 736, 737, 739, 740, 741, 742, 743, 744, 745, 747, 748, 749, 750, 751, 752, 754, 756, 757, 781, 782, 783, 785, 786, 788, 791, 795, 796, 797, 798
czerwony - drzwi jednoskrzydłowe, przesuwne ręcznie
zielony - drzwi dwuskrzydłowe, przesuwne ręcznie
niebieski - drzwi dwuskrzydłowe, przesuwne automatycznie
czarny - drzwi czteroskrzydłowe, łamane automatycznie

Dostawy nowego taboru generacji 105N (805N) dla Łodzi, rozpoczęto stosunkowo późno względem innych miast, a cała seria wozów z lat 1977 i 1978 r. trafiła na zajezdnię przy ul. Tramwajowej. Stan taboru na Dąbrowskiego był w tym czasie fatalny. Z konieczności wznowiono kosztowne modernizacje wozów 2N2, które przeznaczone były do kasacji. W 1978 r. przebudowano, dostosowując do typu 5N, następujące wagony: 248, 264, 267, 268, 272, 274, 279, 280, 283, 288, 291. Była to ostatnia seria wozów 2N2, w której przeprowadzono taką modernizację.
   
Nowe, przeznaczone dla "dwójki" wagony 805Na, pojawiły się dopiero dniu 9.10.1979 r. W kolejnych miesiącach dostarczano następne, które pozwoliły definitywnie wycofać z ruchu dwuosiowe wozy z ręcznie otwieranymi drzwiami. Pod koniec 1979 r. na Dąbrowskiego stacjonowało już 50 nowych 805Na. W kolejnych latach dostawy taboru były niemal wyłącznie dla tramwajowej "dwójki". Rozpoczął się tu proces całkowitej wymiany taboru. Kryzys gospodarczy sprawił jednak, że w 1982 r. wstrzymano dostawy i wznowiono je dopiero w grudniu 1983 r. Zaprzestano też na jakiś czas wykonywać remonty kapitalne w wagonach dwuosiowych. Z powodu braku czerwonej farby, niektóre wozy przemalowano na zielono jak np. składy 805Na - 392 + 393, czy 403 + 404. W 1984 r. na niektóre linie wyjechały potrójne składy 805Na (eksploatowano je do 1990 roku).
 

WAGONY SILNIKOWE - jednokierunkowe
(wszystkie wyposażone w drzwi automatyczne)

Stan na rok

Ilość łączna

Typ

Ilość

Numery taborowe

07.1985

209

2N1

2

6, 216
2N2

6

1, 3, 4, 196, 210, 211
5N

22

116, 120, 121, 124, 125, 126, 127, 129, 130, 131, 132, 134, 135, 140, 142, 143, 202, 204, 207, 208, 209, 212
805Na

179

222, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 258, 259, 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 268, 269, 270, 271, 272, 273, 274, 275, 276, 277, 278, 279, 280, 281, 282, 283, 284, 285, 286, 287, 288, 289, 290, 291, 292, 293, 294, 295, 296, 297, 298, 299, 300, 301, 302, 303, 304, 305, 306, 307, 308, 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315, 316, 317, 318, 319, 320, 321, 322, 323, 324, 325, 326, 327, 328, 329, 330, 331, 332, 333, 334, 335, 336, 337, 338, 339, 340, 341, 342, 343, 344, 345, 346, 347, 348, 349, 350, 351, 352, 353, 354, 355, 356, 357, 358, 359, 360, 361, 362, 363, 364, 365, 366, 367, 368, 369, 370, 371, 372, 373, 374, 375, 376, 377, 378, 379, 380, 381, 382, 383, 384, 385, 386, 387, 388, 389, 390, 391, 392, 393, 394, 395, 396, 397, 402, 403, 404, 405, 406, 407, 408, 409, 410, 411, 412, 413, 424, 425, 426, 427, 430, 431, 433

WAGONY DOCZEPNE - jednokierunkowe
(wszystkie wyposażone w drzwi automatyczne)

Stan na rok

Ilość łączna

Typ

Ilość

Numery taborowe

07.1985

28

5ND

28

601, 611, 613, 623, 632, 636, 638, 639, 643, 648, 651, 652, 654, 655, 656, 665, 668, 669, 673, 678, 682, 689, 692, 697, 698, 705, 709, 743,

    Wymianę taboru na Dąbrowskiego zakończono w 1985 r. Jesienią dotarło kolejnych 20 wagonów, które zastąpiły ostatnie "enki". Wśród nich był wóz nr 216, stacjonujący na Dąbrowskiego od 34 lat. Ostatecznie wozy generacji N skreślono 13.12.1985 r. Zajezdnia Dąbrowskiego była drugą w Łodzi, w której zlikwidowano wagony dwuosiowe starego typu. Od tej pory do chwili obecnej stacjonują tu wyłącznie wagony generacji 805N.

61
Opis:
Doczepy z Ulm - 541 i 546.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1943 r.

62
Opis:
Lilpop II - 70. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.
 

   

63
Opis:
Lilpop II + Lilpop IID - 147 + 500.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

64
Opis:
Lilpop IID - 494 w hali.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

   

65
Opis:
Zmodernizowane wagony 5N. W głębi doczepy 2ND. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Kadr z filmu ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1968 r.

66
Opis:
2N2 + 5ND - 212 + 724 na myjni.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1973 r.

   

67
Opis:
Zmodernizowany skład 2N2 + 5ND - 236 + 689. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1973 r.

68
Opis:
Przegubowy 802N - 1
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Michał Malinowski; 1978 r.

   

69
Opis:
Skład 805N El + 805N El - 2930 + 2931.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Łukasz Stefańczyk; 28.02.2003 r.

70
Opis:
805Na - 2517, 2364.
Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 31.12.2007 r.

   

71
Opis:
805Na - 2516 oraz techniczne 2N - 22107, 22103 na torze nr 16. Zajezdnia ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 31.12.2007 r.

72
Opis:
Wagony historyczne Herbrand, Lilpop II i 5N + 5ND przed halą zajezdni przy ul. Dąbrowskiego (Kilińskiego).
Foto: Wojciech Dębski; 22.05.2007 r.

W dniu 18.04.2000 r. z dawnej zajezdni przy ul. Tramwajowej przeprowadzono na Dąbrowskiego wagony historyczne Herbrand, Lilpop II i 5N + 5ND. Stąd przez kilka lat wyjeżdżały na okoliczne imprezy. W dniu 6.09.2007 r. w związku z oddaniem części hali przy Muzeum Komunikacji Miejskiej na ul. Wierzbowej dla pojazdów zabytkowych, najstarsze wagony historyczne przetransportowano właśnie tam. Na Dąbrowskiego pozostał skład 5N + 5ND – 337 + 644, który od 2003 r. w okresie letnim regularnie kursuje na turystycznej linii "0".
   
Krótki epizod na "dwójce" miały też liniowe wagony z aparaturą energoelektroniczną firmy Elin. W latach 2002 - 2004 stacjonowały tu składy 2932II + 2933II, 2934II + 2935II, 2938II + 2939II, a w latach 2003 - 2004 skład 2930II + 2931II. Z uwagi na – jak się okazało - zbyt krótkie przewody wielokrotnego sterowania między wagonami, wprowadzono dla "Elinów" zakaz zawracania na ostrym łuku toru nr 9, o czym do dziś informuje stosowny znak. Pod koniec sierpnia 2004 r. wszystkie przekazano na zajezdnię przy ul. Telefonicznej, a w ich miejsce skierowano klasyczne składy 805Na: 2616 + 2617, 2628 + 2629, 2700 + 2701, 2724 + 2725.
    "Dąbrowskiego" gościła również wozy z Chocianowic, które na czas remontów zostały tu oddelegowane. W ostatnich latach miało to miejsce dwukrotnie. Po raz pierwszy od zjazdów 6.07.2003 r. do wyjazdów 28.08.2003 r. w związku z przebudową wiaduktu kolei obwodowej i ul. Pabianickiej wraz z remontem torowiska na odcinku od al. Włókniarzy do Leszczowej. Kolejny raz od zjazdów 12.03.2008 r. do wyjazdów 1.07.2008 r. w związku z remontem ul. Pabianickiej od ronda Lotników Lwowskich (wraz z rondem) do zajezdni Chocianowice.
    Obecnie zajezdnia do ruchu liniowego wykorzystuje wyłącznie wagony typu 805Na. Oprócz wspomnianego składu retro 5N + 5ND na zajezdni stacjonuje również kilka wagonów technicznych generacji N.

 

WAGONY SILNIKOWE

Stan na rok

Ilość łączna

Typ

Ilość

Numery taborowe

31.08.2007

153

805Na

144

2222, 2223, 2224, 2225, 2226, 2227, 2228, 2229, 2230, 2231, 2232, 2233, 2234, 2235, 2236, 2237, 2238, 2239, 2240, 2258, 2259, 2260, 2261, 2262, 2263, 2268, 2270, 2271, 2272, 2273, 2274, 2275, 2276, 2277, 2278, 2279, 2280, 2281, 2282, 2283, 2284, 2285, 2286, 2287, 2288, 2289, 2290, 2291, 2294, 2295, 2296, 2298, 2299, 2300, 2301, 2302, 2303, 2304, 2305, 2307, 2308, 2313, 2314, 2316, 2329, 2330, 2333, 2334, 2337, 2338, 2343, 2345, 2354, 2355, 2356, 2357, 2358, 2359, 2362, 2363, 2364, 2365, 2366, 2367, 2370, 2371, 2372, 2373, 2374, 2375, 2376, 2377, 2378, 2379, 2380, 2381, 2384, 2385, 2388, 2389, 2390, 2392, 2396, 2397, 2404, 2405, 2406, 2407, 2408, 2409, 2410, 2411, 2413, 2424, 2425, 2426, 2427, 2430, 2431, 2433, 2501, 2502, 2503, 2504, 2505, 2506, 2507, 2509, 2514, 2516, 2517, 2518, 2520, 2525, 2528, 2530, 2616, 2617, 2628, 2700, 2701, 2724, 2725, 2739,
805NaD (bez kabin)

9

2241, 2269, 2393, 2412, 2508, 2511, 2523, 2532, 2629
czerwony - wagony ze zmodernizowanym designem nadwozia przy użyciu laminatów firmy Astromal (popularnie nazywane "bulwami")
podkreślenie - wagony po remoncie kapitalnym
Opracowanie: Łukasz Stefańczyk

Typy wagonów eksploatowanych na zajezdni Dąbrowskiego od 1928 r.

WAGONY SILNIKOWE
Typ Rozpoczęcie eksploatacji Zakończenie eksploatacji
Herbrand GE58, UC

1928

1958

Lilpop I

1928

1954

Simmering I/II

1928?

1953

Sanok

1928

1955

Lilpop II

1929

1973

Lilpop III

1939

1973

2N1

1950

1985

2N2

1952

1985

5N/5N1

1957

1985

802N

1970

1981?

102NaW

1978?

1979?

805Na

1979

w eksploatacji

805N Elin

2002

2004

WAGONY DOCZEPNE

Typ Rozpoczęcie eksploatacji Zakończenie eksploatacji
Doczepy generacji Herbrand

1928

1961

Sanok

1929

1973

Doczepy używane różnych typów, sprowadzone w czasie okupacji

1942-1945

1951-1959

2ND

1955

1974

5ND/5ND1

1957

1985

Lilpop II

1968

1974

Obsługa linii

Zajezdnia od początku obsługiwała wyłącznie linie miejskie. W ciągu wieloletniej historii przewinęły się przez nią niemal wszystkie linie (nie licząc bisowych i specjalnych), jakie eksploatowano w Łodzi. Przed wojną istniało ich w sumie 16, a obsługa była podzielona między obie zajezdnie KEŁ, czyli Tramwajową i Dąbrowskiego. Po wojnie wciąż otwierano nowe trasy, a w 1966 r. było już 28 linii miejskich. Ich częściową obsługę przejęły także dawne zajezdnie podmiejskie - Chocianowice, Brus, Helenówek, nadal jednak najwięcej wyjeżdżało ich z "dwójki". Pod koniec lat 70. Dąbrowskiego obsługiwała linie 2, 3, 4, 5, 6, 7, 12, 14, 16, 19, 20, 21, 24, 28. Niektóre z wymienionych w całości. W latach 1951 - 1985 również linie nocne 101 - 107.

Wykaz linii tramwajowych obsługiwanych przez zajezdnię Dąbrowskiego. Stan na koniec lipca 2008 r.

Numer linii

Dzień powszedni

Sobota

Niedziela

Uwagi

szczyt

po szczycie

2

8 4 5 5 -

3

2 2 4 4 -

4

8 6 6 6 pełna obsługa linii

5

2 2 3 3 -

8

10 4 6 4 -

13

14 7 7 7 pełna obsługa linii

14

9 5 5 5 pełna obsługa linii

Razem

53 30 36 34 -
.

ZAJEZDNIE TRAMWAJOWE
STRONA GŁÓWNA

.

Opracowanie: Wojciech Dębski
©
Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.