Łódzkie tramwaje i autobusy

Tabor tramwajowy
Strona główna

 
Wagon doczepny U104
1910 - 1961
 

informacje               foto-galeria              stany inwentarzowe

 
Typ: U104
Producent:
Rosyjsko-Bałtycka Fabryka Wagonów "Feniks", Ryga.
Lata budowy: 1909 - 1911
Ilość pojazdów: 34


Pierwszy przydział: ŁWEKD (zajezdnia Helenówek, Chocianowice)
Ostatni przydział: MPK (zajezdnia Tramwajowa)
Data wpisu pierwszego pojazdu: 01.1910 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 13.11.1961 r.

Długość: 7800 mm
Szerokość: 1980 mm
Wysokość: 3233 mm
Ciężar własny: 5500 kg
Ilość miejsc siedzących: 20
Ilość miejsc stojących: 14

Wagon bezwózkowy (2 osie)
Rozstaw osi: 1800 mm
Średnica kół tocznych: 800 mm

Budowa i wyposażenie
Konstrukcja wagonu była całkowicie drewniana. Szkielet nadwozia opierał się na kratownicy nośnej podłogi, wykonanej z belek dębowych. Łączenia belek były dodatkowo wzmocnione stalowymi okuciami. Pudło wagonu spoczywało na kratownicy wykonanej ze stalowych kształtowników walcowanych.
    Wagon był dwuosiowy  i nie posiadał wózków. Zestawy kołowe ułożyskowane były w maźnicach i odsprężynowane za pomocą resorów piórowych. Przedział pasażerski pięciookienny. Okna w drewnianych ramach otwierane były przesuwnie do dołu. Przedział oddzielały od pomostów ścianki działowe z drzwiami przesuwnymi. Pomosty niezabudowane. Wewnątrz przedziału drewniane ławki dla 20 osób zamocowane po długości. Dach drewniany, pokryty specjalnym płótnem impregnowanym farbą. Poszycie boczne z blach stalowych o grubości 2 mm.

Kolorystyka
Z uwagi na dość skromną i czarno-białą ikonografię, początkowe malowanie wagonów nie jest dokładnie znane. W okresie międzywojennym wagony były malowano na niebiesko w połączeniu z kolorami jasnoniebieskim lub szarym oraz kremowym lub żółtym.
    W okresie okupacji zostały pomalowane na żółto (pas okienny) i niebiesko (burty). W tych barwach jeździły do początku lat 50. XX wieku. Wówczas przemalowano je na kremowo-czerwono. Tak kursowały do końca służby.
Dostawy i przydział
W 1909 r. ŁWEKD złożyły zamówienie  w Rosyjsko-Bałtyckiej Fabryce Wagonów w Rydze na budowę 17 wagonów silnikowych i 34 doczepnych. Zakupiono je w związku z otwarciem trzech nowych linii podmiejskich do Aleksandrowa, Konstantynowa i Rudy Pabianickiej. Wszystkie dostarczono drogą kolejową w latach 1910 - 1912.  Numeracja wagonów została wymieszana z innymi doczepami ŁWEKD i wyglądała następująco: 106 - 112, 121 - 130, 132, 133, 135, 141 - 154. W 1948 r. do istniejących numerów dodano z przodu cyfrę 1.
    Doczepy U104 w latach 1910 - 1912 trafiły do wszystkich trzech zajezdni ŁWEKD - Chocianowice, Helenówek i Brus. W 1948 r. po zjednoczeniu przedsiębiorstw były wykorzystywane również na liniach miejskich i częściowo przeniesione do kolejnych zajezdni. Przydział wagonów na koniec 1957 r. podano w tabeli.

I Tramwajowa 1123, 1129
II Dąbrowskiego 1122, 1126, 1128
III Chocianowice 1106, 1108, 1109, 1111, 1112, 1125, 1130 1141, 1142, 1144, 1148, 1149, 1153, 1154
IV Brus 1124, 1135
V Helenówek 1107, 1121, 1127, 1132, 1133, 1143, 1147 1150, 1151

Eksploatacja
Wagony po raz pierwszy wyjechały na trasę w styczniu 1910 r. Przez kilkadziesiąt lat kursowały niemal wyłącznie na liniach podmiejskich. Najczęściej jeździły w składach dwu- lub trzywagonowych z doczepami własnego typu lub GE. Po zjednoczeniu przedsiębiorstw w 1948 r., zaczęły pojawiać się również na liniach miejskich. Kilka wozów do końca służby jeździło bez oszklonych pomostów.
    Doczepy U104 wycofano z ruchu w latach 1956 - 1961. Ostatnie z numerami 1126, 1127, 1132, 1147, 1151 i 1154 skreślono z inwentarza 13.11.1961 roku. Większość pudeł trafiła do ośrodka wypoczynkowego MPK, jako altanki letniskowe lub do osób prywatnych. Na początku lat 70. wagony w ośrodku zastąpiono domkami. Część pudeł zakupili okoliczni mieszkańcy. Niektóre przetrwały do czasów obecnych.
Modernizacje
W ciągu pięćdziesięcioletniej eksploatacji w wagonach nie przeprowadzono zbyt wielu zmian konstrukcyjnych. Pierwsze lata ujawniły wadę jaką była słaba wentylacja wnętrza. Podczas remontów na dachu każdego wagonu montowano cztery okrągłe wywietrzniki. W latach 20. XX w. dla zwiększenia bezpieczeństwa podróżnych, na pomostach rozpoczęto montować wysokie drzwiczki ażurowe, wykonane z nitowanych, żelaznych płaskowników.
    W połowie lat 50. w większości doczep U104 zmieniono konstrukcję dachu na pomostach. Dotychczasowe płaskie daszki zlikwidowano, budując nowe w kształcie owalnym. W części wozów oszklono dodatkowo czoła pomostów oraz wymieniono ażurowe drzwiczki na drewniane, dwuskrzydłowe. W przedziałach pasażerskich pozostawiono otwierane tylko skrajne okna. Zmiany tej dokonano we wszystkich wagonach.

Foto-galeria

pierwsze lata eksploatacji

 

Opis: Pamiątkowa fotografia przy nowych wagonach U104.
Zajezdnia Helenówek.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1912 r.

Opis: Wagony doczepne U104 - 127 i GE - 104
w hali zajezdni Helenówek.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1912 r.

   

w okresie okupacji hitlerowskiej

   

Opis: Doczepa U104 - 145 w składzie pociągu specjalnego
podczas skrętu z ul. Piotrkowskiej w pl. Reymonta.
Foto: Walter Genewein. Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1.06.1943 r.

Opis: Doczepa U104 - 145 w składzie pociągu specjalnego
podczas skrętu z ul. Piotrkowskiej w pl. Reymonta.
Foto: Walter Genewein. Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 9.06.1943 r.

   

ostatnie lata eksploatacji

   

Opis: Skład 2N2 + U104 - 1133 na pętli Żabieniec,
po wschodniej stronie torów kolejowych.
Foto: Peter Boehm; 08.1958 r.
 

Opis: Wagony U104 z różnymi konstrukcjami dachu w składzie
powracającym z Tuszyna. Obok skład nowych 5N + 5ND + 5ND
podążający do Pabianic. Ulica Pabianicka.
Foto: Peter Boehm; 08.1958 r.

Opis: Skład 2N2 + Lilpop LRL + U104 - 1151 jako linia 45
na pętli przy ul. Północnej
Foto: Peter Boehm; 08.1958 r.

Opis: Skład Lp II - 134 + U104 na pętli Widzew.
Foto: Peter Boehm; 08.1958 r.
 

   

po wycofaniu z ruchu

   

Opis: Po wycofaniu z ruchu niektóre wagony wciąż służyły
pasażerom. Tu doczepa U104 jako poczekalnia PKS.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego

Opis: Jedeno z najdłużej zachowanych nadwozi.
U104 - 1147 jako altana na działce.
Foto: Wojciech Dębski; 15.03.2003 r.

   

Stany inwentarzowe

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

1910 28 28

121 - 130, 132, 133, 135, 141 - 154

-  
1911 34 6

106 - 112

-  
1912 34 -   -  
1913 34 -   -  
1914 34 -   -  
1915 34 -   -  
1916 34 -   -  
1917 34 -   -  
1918 34 -   -  
1919 34 -   -  
1920 34 -   -  
1921 34 -   -  
1922 34 -   -  
1923 34 -   -  
1924 34 -   -  
1925 34 -   -  
1926 34 -   -  
1927 34 -   -  
1928 34 -   -  
1929 34 -   -  
1930 34 -   -  
1931 34 -   -  
1932 34 -   -  
1933 34 -   -  
1934 34 -   -  
1935 34 -   -  
1936 34 -   -  
1937 34 -   -  
1938 34 -   -  
1939 34 -   -  
1940 34 -   -  
1941 34 -   -  
1942 34 -   -  
1943 34 -   -  
1944 34 -   -  
1945 34 -   -  
1946 34 -   -  
1947 34 -   -  
1948 34 -   -  

W 1948 r. wagony przenumerowano na czterocyfrowe, dodając z przodu cyfrę 1.

1949 34 -   -  
1950 34 -   -  
1951 34 -   -  
1952 34 -   -  
1953 34 -   -  
1954 34 -   -  
1955 34 -   -  
1956 33 -   1

1110

1957 31 -   2

1145, 1152

1958 31 -   -

 

1959 29 -   2

1135, 1142

1960 20 -   9

1106, 1108, 1109, 1111, 1129, 1141, 1148, 1149, 1153

1961 - -   20

1107, 1112, 1121, 1122, 1123, 1124, 1125, 1126, 1127, 1128, 1130, 1132, 1133, 1143, 1144, 1146, 1147, 1150, 1151, 1154

Tabor tramwajowy
Strona główna

Strona dodana 8.04.2008


©
Wojciech Dębski

 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.