Łódzkie tramwaje i autobusy
Rozpowszechnianie i publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.


Tabor tramwajowy
Strona główna

 

Wagon silnikowy Lilpop II
1929 - 1973

 

Lilpop II - 15 w zajezdni przy ul. Tramwajowej. Foto: Walter Genewein, ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1943 r.
 

Typ: Lilpop II
Producent:
Towarzystwo Przemysłowe Zakładów Mechanicznych "Lilpop, Rau & Lowenstein" SA, Warszawa
Lata budowy: 1929, 1930
Liczba pojazdów: 56
Numery taborowe: 1 - 15, 41 - 70, 131 - 151
Pierwszy przydział: KEŁ (zajezdnia Tramwajowa, Dąbrowskiego)
Ostatni przydział: MPK-Łódź (zajezdnia Dąbrowskiego)
Data wpisu pierwszego pojazdu: 04.1929 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 31.12.1973 r.

NADWOZIE
Konstrukcja: szkielet drewniany, oparty na ostoi wykonanej z nitowanych profili stalowych
Długość: 10265 mm
Szerokość: 2057 mm
Wysokość: 3337 mm
Ciężar własny: 12800
kg
Dach: drewniany, pokryty masą elastyczną oraz płótnem nasyconym farbą wodoodporną.

Odbierak prądu: typu lirowego, od II wojny światowej pantograf nożycowy

Drzwi zewnętrzne: dwuskrzydłowe łamane (od II wojny światowej)
Drzwi wewnętrzne:
dwuskrzydłowe przesuwne ręcznie (oddzielały pomost od przedziału pasażerskiego)

WNĘTRZE
Podłoga: drewniana z listwami
Rodzaj siedzeń:
drewniane, ławki krzesełkowe
Liczba miejsc siedzących:
18
Liczba miejsc stojących: 32
Ogrzewanie: brak
Oświetlenie: -
Wentylacja: okna boczne przesuwne do dołu, 6 wywietrzników dachowych

PODWOZIE
Liczba osi: 2
Liczba wózków: 1
Rozstaw osi: 2700 mm
Średnica kół: 865 mm
Silnik: GTM 2i/ 2 x 40 kW, wóz 151 silniki Skoda TiS
Hamulce:
elektryczny - obsługiwany korbą nastawnika oraz ręczny klockowy do umiejscawiania - obsługiwany korbą
 


Zamówienie na nowe wagony Lilpop II złożono 23 grudnia 1927 roku w Towarzystwie Przemysłowym Zakładów Mechanicznych "Lilpop, Rau & Lowenstein" SA w Warszawie. Produkcję rozpoczęto w czerwcu 1928 roku, a w październiku ją zakończono. Zamówienie miało być realizowane od jesieni 1928, jednak pierwsze wagony trafiły do Łodzi dopiero w kwietniu 1929 roku. Regularne dostawy trwały do października, a ostatni wagon nr 151 dotarł w styczniu 1930 roku.

Nowe tramwaje przywieziono z Warszawy do Łodzi koleją. Po kilkunastodniowych przygotowaniach w kwietniu 1929 roku włączano je do eksploatacji w obu zajezdni KEŁ przy ulicach Tramwajowej i Kilińskiego. Przez wiele lat stosowano podział, w którym wozy z numerami nieparzystymi stacjonowały na Tramwajowej, a z parzystymi na Kilińskiego.
 

Nowy Lilpop II - 144 na lawecie kolejowej przed
wysyłką z warszawskiej fabryki do Łodzi.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1929 r.
 

Lilpop II - 137 + Sanok na linii 3.
Łódź, krańcówka na ul. Srebrzyńskiej.
Foto: Włodzimierz Pfeiffer; lata 30. XX w.
 

Wnętrze reklamowego Lilpopa II nr 46 tuż po
remoncie w warsztatach na ul. Tramwajowej.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1943 r.
 

Lilpop II - 33 na linii 6.
Łódź, krańcówka na ul. Legionów.
Foto: Walter Genewein, ze zbiorów MKM MPK-Łódź
1943 r.
 

Lilpop II - 63 na linii specjalnej D. Jeden z pierwszych
reklamowych wagonów tramwajowych w Łodzi.
Linia tuszyńska. Mijanka w Modlicy.
Foto: Walter Genewein, ze zbiorów MKM MPK-Łódź
1943 r.

Lilpop II - 42 przy budowie linii na Stoki w rejonie
wiaduktu kolejowego.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1948 r.

 


W początkowym okresie eksploatacji były spore kłopoty z regulatorami PN4 i silnikami GTM 2i, które prawdopodobnie w wyniku złego smarowania często się paliły. Wiele wadliwych silników i nastawników zostało zdemontowanych i wysłanych do przebudowy w Żychlinie. Akcja z ich wymianą zakończyła w 1931 roku. Oprócz wyposażenia elektrycznego w kilku wozach wadliwe okazały się resory, które pękały oraz źle osadzone obręcze kół, czy mechanizmy przesuwnych drzwi od przedziałów pasażerskich. Poprawek dokonywano na koszt dostawcy.
Po wyeliminowaniu usterek fabrycznych, pierwszych niewielkich zmian konstrukcyjnych dokonano w okresie okupacji. W miejsce dotychczasowych atrap stosowanych w otworach drzwiowych, zamontowano dwuskrzydłowe drewniane drzwi. Wewnątrz wszystkie podwójne ławki zastąpiono pojedynczymi. Na zewnątrz zamontowano kierunkowskazy. Lirowe odbieraki prądu wymieniono na pantografy nożycowe.
 
W latach 50. zaczęto wysyłać z Łodzi do innych miast przedwojenne wagony. Ich miejsce zajmowały nowe wozy generacji N. Wysłano wszystkie silnikowe Sanoki, Simmeringi i Lilpopy I. W 1954 roku na liście do wysyłki znalazły się także Lilpopy II - 137, 138, 149, 150 i 151. Ostatecznie pozostały w Łodzi.
 

Rys. Wojciech Dębski


W czasie remontów w Lilpopach montowano coraz więcej części z wozów 2N i 5N. Były to reflektory, klosze świateł, uchwyty dla pasażerów, czy elementy wykończenia. Na czołowych wąskich szybkach montowano okienka wentylacyjne.
Ciekawej modernizacji dokonano w wozie 150, który przebudowano na jednokierunkowy, likwidując w jego środku ścianki działowe oraz montując jednoskrzydłowe drzwi przesuwne na obu pomostach. Była to jedyna taka modernizacja jaką przeprowadzono w wozie silnikowym.

W latach 1968 - 1971 przebudowano 26 wagonów silnikowych na doczepne. Część z nich na jednokierunkowe - podobnie jak wóz 150. Inne pozostawiono w wersji dwukierunkowej, demontując jedynie silniki, osprzęt elektryczny na dachu oraz stanowiska dla motorniczego. Doczepy nie posiadały także kominków na numer linii.
 

Lista wagonów silnikowych przebudowanych na doczepne

numer wagonu silnikowego

numer wagonu doczepnego

rodzaj nadwozia po przebudowie

data przebudowy
na doczepny

zakończenie eksploatacji

61 487 jednokierunkowy 28.10.1968 31.03.1974
1 485 dwukierunkowy 29.10.1968 31.01.1974
7 486 dwukierunkowy 30.10.1968 31.01.1974
15 484 ? 12.11.1968 31.03.1974
45 488 ? 05.12.1968 31.03.1973
41 489 jednokierunkowy 30.04.1969 31.12.1973
69 490 ? 30.04.1969 31.03.1973
14 492 ? 27.05.1969 01.06.1973
6 493 jednokierunkowy 29.05.1969 23.01.1974
44 494 jednokierunkowy 30.05.1969 31.01.1974
136 491 ? 24.06.1969 31.01.1974
67 495 ? 31.07.1969 31.01.1974
64 496 ? 02.08.1969 31.01.1974
137 497 jednokierunkowy 01.10.1969 29.06.1974
42 498 jednokierunkowy 01.10.1969 29.06.1974
47 499 ? 31.10.1969 29.06.1974
5 500 jednokierunkowy 27.11.1969 31.03.1974
13 501 ? 29.11.1969 31.03.1974
11 502 jednokierunkowy 24.01.1970 29.06.1974
133 503 ? 31.01.1970 01.09.1974
49 483 ? 31.01.1970 31.03.1974
139 504 jednokierunkowy 05.03.1970 16.10.1972
138 505 dwukierunkowy 15.02.1971 31.03.1974
134 506 ? 26.02.1971 02.09.1974
50 507 dwukierunkowy 19.07.1971 26.06.1974
140 482 dwukierunkowy 13.11.1971 31.12.1973

 

Lilpop II - 139 + U104 na linii 1.
Łódź, ul. Franciszkańska przy Północnej.
Foto: Peter Boehm, ze zbiorów Łukasza Stefańczyka
08.1958 r.
 

Lilpop II - 69 + 5ND na linii 17.
Łódź, krańcówka Stoki.
Foto: ze zbiorów Łukasza Stefańczyka i
Wojciecha Dębskiego; 1966 r.
 

Lilpop II - 15 + 5ND na linii 17.
Łódź, ul. Biegunowa przy krańcówce.
Foto: Hans Lehnhart, ze zbiorów Dariusza Walczaka
28.08.1967 r.

 

Lilpop II -149 + 5ND na linii 18. W głębi skład
2N2 + Lilpop IID + 2ND. Łódź, ul. Piotrkowska.
Foto: Sigurd Hilkenbach, ze Łukasza Stefańczyka
25.08.1971 r.
 

Lilpop II -15 + Lilpop IID na linii 18.
Łódź, pl. Niepodległości.
Foto: Sigurd Hilkenbach, ze Łukasza Stefańczyka
25.08.1971 r.

 

Techniczny Lilpop II -2000 (ex liniowy 2)
Łódź, ul. Nowomiejska przy Ogrodowej.
Foto: Sigurd Hilkenbach, ze Łukasza Stefańczyka
25.08.1971 r.
 

Lilpop II -147 + Lilpop IID - 500 (ex liniowy 5)
Łódź, zajezdnia Dąbrowskiego.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; 1973 r.
 

Wnętrze Lilpopa II -147.
Łódź, zajezdnia Dąbrowskiego.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; 1973 r.
 

Lilpop II -70 w ostatnim roku eksploatacji.
Łódź, zajezdnia Dąbrowskiego.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; 1973 r.
 


W 1960 roku skreślono z inwentarza pasażerskiego pierwszy wóz nr 145 i przekwalifikowano na szkoleniowy. Kolejnych pięć pojazdów przebudowano na gospodarcze w 1963 roku, w związku z wyjątkowo trudną zimą.

W 1971 roku zakończono przebudowy wagonów silnikowych na doczepne. Za sprawą dostaw przegubowych 102NaW i 803N czas eksploatacji Lilpopów powoli dobiegał końca. Ostatnie egzemplarze z zajezdni Dąbrowskiego o numerach bocznych 63, 68, 70, 131, 132, 147 kursowały najczęściej na linii 18, gdzie na jednej z krańcówek wciąż trzeba było przepinać wagony. Jednokierunkowy 150 najczęściej miał zatrudnienie na linii 6. Wszystkie wspomniane wozy skreślono w dniu 31 grudnia 1973 roku.
Doczepy kursowały jeszcze przez kilka miesięcy, a ostatnią z nich o numerze bocznym 506 (ex silnikowy 134) skreślono 2 września 1974 roku. Był to najdłużej figurujący na inwentarzu pasażerskim wagon produkcji przedwojennej.
 

Lista wagonów gospodarczych na bazie Lilpop II

numer taborowy ex liniowy

przeznaczenie

lata eksploatacji jako gospodarczy

2000

2 transportowy

1963 - 1974

2005 145 szkoleniowy

1960 - 1974

2006 10 pług

1963 - 1974

2006'' 48 pług

1974 - 1976

2007 4 roboczy

1963 - 1974

2010 3 roboczy

1963 - 1974

2014 8 transportowy

1963 - 1974

2014'' 68 pług

1974 - 1976

3085 141 pług

1970 - 1981?

3086 144 pług

1970 - 1981?

3090 151 pług

1970 - 1981


Po wycofaniu z eksploatacji większość wagonów sprzedano osobom prywatnym, gdzie służyły najczęściej jako działkowe altany. Wagony techniczne wykorzystywano do końca lat 70.
W 1988 roku odbudowano na historyczny dawny wóz liniowy nr 48. Wagon do dziś bierze udział w licznym imprezach.
 

Napis na burcie nie pomógł Lilpopowi II 2014''
(ex liniowy 68) przez likwidacją.
Łódź, zajezdnia Chocianowice.
Foto: Zbigniew Szafrański; 1986 r.

 

Techniczny Lilpop II - 2007 (ex liniowy 4)
jako altanka na działce.
Foto: Łukasz Stefańczyk; 30.04.2004 r.

 

Historyczny Lilpop II - 48.
Łódź, zajezdnia Dabrowskiego.
Foto: Wojciech Dębski; 2.05.2007 r.

 

Stany inwentarzowe

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

           
1929 55 -

1 - 15, 41 - 50, 61 - 70, 131 - 150

-  
1930 56 -

151

-  
1931 56 -   -  
1932 56 -   -  
1933 56 -   -  
1934 56 -   -  
1935 56 -   -  
1936 56 -   -  
1937 56 -   -  
1938 56 -   -  
1939 56 -   -  
1940 56 -   -  
1941 56 -   -  
1942 56 -   -  
1943 56 -   -  
1944 56 -   -  
1945 56 -   -  
1946 56 -   -  
1947 56 -   -  
1948 56 -   -  
1949 56 -   -  
1950 56 -   -  
1951 56 -   -  
1952 56 -   -  
1953 56 -   -  
1954 56 -   -  
1955 56 -   -  
1956 56 -   -  
1957 56 -   -  
1958 56 -   -  
1959 56 -   -  
1960 55 -   1

145 (na szkoleniowy)

1961 55 -   -  
1962 55 -   -  
1963 50 -   5

2, 3, 4, 8, 10 (wszystkie na gospodarcze)

1964 50 -   -  
1965 50 -   -  
1966 49 -   1

62

1967 49 -   -  
1968 44 -   5

1, 7, 15, 45, 61 (wszystkie na doczepne)

1969 32 -   12

5, 6, 13, 14, 41, 42, 47, 64, 67, 69, 136, 137, (wszystkie na doczepne)

1970 24 -   8

11, 44, 49, 133, 139 (wszystkie na doczepne), 141, 144, 151 (wszystkie na gospodarcze)

1971 18 -   6

50, 134, 138, 140 (wszystkie na doczepne) 65, 146

1972 15 -   3

12, 43, 135

1973 - -   15

9, 46, 48, 63, 66, 68, 70, 131, 132, 142, 143, 147, 148, 149, 150


Tabor tramwajowy
Strona główna

 


©
Wojciech Dębski

1.10.2007