Łódzkie tramwaje i autobusy
Rozpowszechnianie i publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.


Tabor tramwajowy
Strona główna

 

Wagon doczepny Lilpop LRL
1929 - 1969

 

Doczepa Lilpop LRL - 169 na linii ozorkowskiej. Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; lata 30. XX w.
 

Typ: Lilpop LRL
Producent:
Towarzystwo Przemysłowe Zakładów Mechanicznych "Lilpop, Rau & Lowenstein" SA, Warszawa
Rok budowy: 1928
Liczba pojazdów: 16
Numery taborowe: 155 -170
Pierwszy przydział: ŁWEKD
, zajezdnia Helenówek
Ostatni przydział: MPK, zajezdnia Helenówek
Data wpisu pierwszego pojazdu: 01.1929 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 2.05.1969 r.

NADWOZIE
Konstrukcja: szkielet drewniany oparty na metalowej ostoi nitowanej z blach i kształtowników walcowanych
Długość: 8000 mm
Szerokość: 2065 mm
Wysokość: 3377 mm
Ciężar własny: 6700
kg
Dach: drewniany, pokryty masą elastyczną oraz płótnem nasyconym farbą wodoodporną.

 

Drzwi zewnętrzne: jednoskrzydłowe, przesuwne ręcznie
Drzwi wewnętrzne: jednoskrzydłowe, przesuwne ręcznie (oddzielały pomost od przedziału pasażerskiego)

WNĘTRZE
Podłoga: drewniana z listwami
Rodzaj siedzeń:
drewniane, ławki krzesełkowe
Liczba miejsc siedzących:
20
Liczba miejsc stojących: 20 (na pomostach)
Ogrzewanie: brak
Oświetlenie: -
Wentylacja: okna boczne przesuwne do dołu, cztery wywietrzniki dachowe

PODWOZIE
Wagon bezwózkowy
Liczba osi:
2
Rozstaw osi: 2500 mm
Średnica kół: 800 mm
Hamulce: elektryczny solenoidalny uruchamiany automatycznie nastawnikiem z wozu silnikowego, ręczny 4-klockowy uruchamiany ręcznie za pomocą koła kierowniczego.



Doczepne Lilpopy LRL włączono do eksploatacji w 1929 roku. Warunki techniczne na dostawy uzgodniono w końcu sierpnia 1927 roku z Towarzystwem Przemysłowym Zakładów Mechanicznych "Lilpop, Rau & Lowenstein" SA w Warszawie. Między styczniem a majem 1928 roku do Łodzi miało trafić 10 czteroosiowych wozów silnikowych i 16 dwuosiowych doczep. Z uwagi na ponad półroczne opóźnienie dostaw aparatury elektrycznej, doczepy włączono do ruchu razem z wozami silnikowymi na początku stycznia 1929 roku. Wszystkie przydzielono do zajezdni Helenówek, gdzie otrzymały numery od 155 do 170.


Doczepy LRL wyposażono w takie same detale jak wozy silnikowe. Były one jednak znacznie krótsze i nie posiadały wózków. Zestawy kołowe były ułożyskowane w maźnicach rolkowych firmy SKF i odsprężynowane za pomocą resorów piórowych.

Fabrycznie wagony posiadały przedłużane stopnie wejściowe i specjalne uchwyty na burtach pomostowych, dzięki którym konduktor lub kontroler mógł w czasie jazdy przechodzić między wagonami. Po II wonie światowej nie stosowano już takich praktyk i stopnie skrócono dopasowując je do prześwitu drzwi.
W latach 50. we wszystkich wagonach cztery dachowe wywietrzniki zastąpiono dwoma wlotami powietrza oraz zamontowano drewnianą rynienkę przy krawędzi dachu. Z przodu nad oknem umieszczono czaszę dzwonka oraz światło pozycyjne. Zlikwidowano deski ochronne przy kołach.

 

Po prawej Lilpop LRL z doczepami LRL - ostatnia 169.
W głębi doczepny Sanok i GE58 "Berlinka".
Łódź, pl. Wolności. Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź
okres II wojny światowej
 

Skład Lilpopów LRL na linii 46 jedzie do Ozorkowa.
Odcinek Zgierz - Proboszczewice.
Foto: Peter Boehm, ze zbiorów Łukasza Stefańczyka
08.1958 r.

 

Lilpop LRL z doczepami LRL - ostatnia 164.
Łódź, skrzyżowanie ul. Zachodnia/Ogrodowa.
Foto: ze zbiorów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej
im. Marszałka Józefa Piłsudskiego; 1959 r.

 


Przez 40 lat wagony eksploatowano niemal wyłącznie na liniach zgierskiej i ozorkowskiej. Najczęściej jeździły w składach z wagonami swojej serii. W latach 50. łączono je również z silnikowymi 2N, a w latach 60. z 5N.

Od 1968 roku MPK otrzymywało doczepy 5ND z miast, w których likwidowano komunikację tramwajową. W warsztatach przebudowywano także Lilpopy II z silnikowych na doczepne. "Nowe" 10-metrowe doczepy zastąpiły 8-metrowe Lilpopy LRL.
Większość wagonów wycofano 1 czerwca 1968 roku. Najdłużej w ruchu liniowym jeździły 1155 i 1158 - do 2 maja 1969 roku.
 

Rysunek doczepnego Lilpopa LRL. Wygląd i malowanie z lat 60. XX wieku.
 


Przynajmniej pięć z wycofanych wagonów przebudowano na solarki i przemalowano na zielono. Jeden wagon trafił na strzelnicę LOK-u. Pod koniec lat 70. odstawiono w zajezdni Brus solarkę - 220 wraz z technicznym Lilpopem III - 2017. Wagony miały zostać odbudowane na historyczne. Lilpop III doczekał się remontu już w 1981 roku i możemy go co jakiś czas oglądać na łódzkich torach. Doczepę przetransportowano do zajezdni Chocianowice, gdzie w 1988 roku wraz z dwoma innymi solarkami została pocięta na złom. Był to definitywny koniec tych wagonów na torach.

Pozostałe wycofane doczepy sprzedano osobom prywatnym. Prawdopodobnie wszystkie. Po latach udało odnaleźć się cztery altanki LRL m.in. 1160 i 1162 (zlikwidowany w 2006 roku). W 2005 roku autor strony odkupił przeznaczony do likwidacji przedział pasażerski wozu 1160 wraz z odciętymi pomostami. Wagon powoli jest odbudowywany i likwidacja mu nie grozi. Drugi istniejący egzemplarz służy jako warsztat narzędziowy. Prawdopodobnie są to ostatnie zachowane podmiejskie Lilpopy.

 

Doczepy LRL 1156 i 1165 pod koniec eksploatacji.
Łódź, zajezdnia Helenówek.
Foto: Hans Lehnhart, ze zbiorów Dariusza Walczaka
28.08.1967 r.
 

Doczepa Lilpop LRL jako eksponat filmowy.
Łódź, ul. Wróblewskiego przy Wólczańskiej.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego
 lata 80. XX w.
 

Doczepa LRL solarka - 220 nie doczekała się
remontu na historyczny.
Łódź, zajezdnia Chocianowice.
Foto: Julian Dąbrowski; 21.03.1985 r.
 

Lilpop LRL - 1162 jako altanka przetrwał do 2006 r.
Boginia.
Foto: Wojciech Dębski; 18.03.2006 r.
 

Lilpop LRL pełniący rolę warsztatu.
Foto: Łukasz Jakiel; 2.06.2017 r.

 

Odbudowywany Lilpop LRL - 1160.
Wewiórz.
Foto: Wojciech Dębski; 27.08.2018 r.

 


Stany inwentarzowe

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

1929 16 -

155 - 170

-  
1930 16 -   -  
1931 16 -   -  
1932 16 -   -  
1933 16 -   -  
1934 16 -   -  
1935 16 -   -  
1936 16 -   -  
1937 16 -   -  
1938 16 -   -  
1939 16 -   -  
1940 16 -   -  
1941 16 -   -  
1942 16 -   -  
1943 16 -   -  
1944 16 -   -  
1945 16 -   -  
1946 16 -   -  
1947 16 -   -  
1948 16 -   -  
W 1948 r. zmieniono numery wagonów 155 - 170 na 1155 - 1170
1949 16 -   -  
1950 16 -   -  
1951 16 -   -  
1952 16 -   -  
1953 16 -   -  
1954 16 -   -  
1955 16 -   -  
1956 16 -   -  
1957 16 -   -  
1958 16 -   -  
1959 16 -   -  
1960 16 -   -  
1961 16 -   -  
1962 16 -   -  
1963 16 -   -  
1964 16 -   -  
1965 16 -   -  
1966 15 -   1

1168

1967 15 -   -  
1968 4 -   11

1156, 1157, 1159, 1160, 1161, 1162, 1163, 1164, 1166, 1169, 1170

1969 - -   4

1155, 1158, 1165, 1167.


Tabor tramwajowy
Strona główna

 


© Wojciech Dębski
31.01.2019