TABOR TRAMWAJOWY
STRONA GŁÓWNA
 

Wagon silnikowy Lilpop LRL
1929 - 1971

NADWOZIE
Konstrukcja: szkielet drewniany, oparty na ostoi wykonanej z nitowanych profili stalowych i usztywniony za pomocą specjalnych naprężaczy.
Długość: 13000 mm
Szerokość: 2065 mm
Wysokość: 3330 mm
Ciężar własny: 17700 kg
Dach: drewniany, pokryty masą elastyczną oraz płótnem nasyconym farbą wodoodporną.

Odbierak prądu: pantograf nożycowy.

PODWOZIE
Liczba wózków: 2
Liczba osi: 4
Rozstaw osi: 1300 mm
Średnica kół: 850 i 650 mm
Typ silnika/moc: Brown-Boveri GTM131C4/ 2 x 39 kW, po wymianie LT31 Dolmel/ 2 x 60 kW
Hamulce: elektryczny - obsługiwany korbą nastawnika oraz ręczny klockowy do umiejscawiania - obsługiwany korbą

Wagony typu Lilpopy LRL wprowadzono do eksploatacji w 1929 roku. Warunki techniczne dostaw uzgodniono pod koniec sierpnia 1927 roku z Towarzystwem Przemysłowym Zakładów Mechanicznych „Lilpop, Rau & Loewenstein” SA w Warszawie. W okresie od stycznia do maja 1928 roku do Łodzi planowano dostarczyć 10 czteroosiowych wozów silnikowych oraz 16 dwuosiowych doczep. Z powodu ponad półrocznego opóźnienia w dostawie aparatury elektrycznej nowe wagony uruchomiono dopiero na początku stycznia 1929 roku.

Wszystkie pojazdy przydzielono do zajezdni Helenówek, gdzie otrzymały numery od 43 do 52. W porównaniu z wcześniejszymi konstrukcjami czteroosiowymi nowością był beczkowaty dach na całej długości pudła, dzięki czemu przedział pasażerski i pomosty tworzyły jednolitą wizualnie całość. Nadwozie zyskało przez to bardziej nowoczesny wygląd.

Lilpopy LRL były pierwszymi wagonami na liniach podmiejskich wyposażonymi w ogrzewanie wnętrza. W tym celu wykorzystano dwa zespoły oporników rozruchowych, które można było przełączać w zależności od pory roku: latem ciepło kierowano do oporników dachowych, natomiast zimą do oporników zamontowanych pod siedzeniami. Dodatkowo wykorzystywano ogrzane powietrze z układu chłodzenia silników. Ogrzewany był wyłącznie przedział pasażerski.

Lilpop LRL 49 na krańcówce pl. Kilińskiego w Zgierzu.
Fot. Walter Genewein, 23.05.1943 r.

Fabrycznie wagony wyposażono w wydłużone stopnie wejściowe oraz specjalne uchwyty na burtach pomostów, które umożliwiały konduktorowi lub kontrolerowi przechodzenie między wagonami w czasie jazdy. Po II wojnie światowej zrezygnowano z takich praktyk, a stopnie skrócono, dostosowując je do szerokości drzwi.

Lilpopy LRL eksploatowano niemal wyłącznie na liniach zgierskiej i ozorkowskiej. Najczęściej kursowały w składach z pojazdami tej samej serii, choć nie było to regułą. W latach 50. wymieniono w nich silniki na mocniejsze typu LT31 Dolmel, stosowane również w wagonach N. Pozwoliło to na swobodną eksploatację składów złożonych z wagonu silnikowego i dwóch doczep 5ND.

Od 1962 roku Lilpopy LRL były jedynymi czteroosiowymi wagonami starego typu eksploatowanymi w MPK. Pod koniec lat 60. zaczęto powoli wycofywać je z eksploatacji.

Jako pierwszy, w styczniu 1969 roku, odstawiono wóz 1043; w tym samym roku wycofano również wozy 1045 i 1048. Rok później skreślono z inwentarza osiem kolejnych pojazdów tej serii. W 1971 roku w ruchu pozostawały już tylko dwa „długie” Lilpopy.

W dniu 16.10.1971 roku skreślono wóz 1051, a jako ostatni — 22 grudnia — wóz 1046. Według wspomnień jednego ze świadków, wagon nr 1046 z doczepami 5ND był widziany po raz ostatni na linii 46 w kwietniu 1972 roku. Przypadki przywracania skreślonych pojazdów do ruchu zdarzały się sporadycznie, najczęściej z powodu braków taborowych.

Lilpopy LRL były ostatnimi tzw. „pulmanami” — nazwanymi od nazwiska George’a Pullmana, konstruktora dużych i luksusowych wagonów kolejowych. Po wycofaniu z eksploatacji część pudeł wagonów prawdopodobnie sprzedano, a pozostałe rozebrano.

Proces likwidacji jednego z wagonów LRL na tzw. górze żwirowej w Emilii został udokumentowany na przeźroczach, wykonanych w celu ukazania przebiegu kasacji wagonu tramwajowego.

Do dziś nie zachował się prawdopodobnie żaden egzemplarz tego typu.
 

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

43 - 52

W 1948 r. zmieniono numery wagonów 43 - 52 na 1043 - 1052

1043, 1044, 1045, 1047, 1048, 1049, 1050, 1052

1046, 1051