Łódzkie tramwaje i autobusy

Tabor tramwajowy
Strona główna

 
Wagon silnikowy Lilpop LRL
1929 - 1971
 

informacje               foto-galeria              stany inwentarzowe

 

Typ: Lilpop LRL
Producent:
Towarzystwo Przemysłowe Zakładów Mechanicznych "Lilpop, Rau & Lowenstein" SA, Warszawa
Rok budowy: 1928
Ilość pojazdów: 10


Pierwszy przydział: ŁWEKD (zajezdnia Helenówek)
Ostatni przydział: MPK (zajezdnia Helenówek)
Data wpisu pierwszego pojazdu: 01.1929 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 22.12.1971 r.
 


Długość: 13000 mm
Szerokość: 2065 mm
Wysokość: 3330 mm
Ciężar własny: 17700 kg
Ilość miejsc siedzących: 38
Ilość miejsc stojących: 37
Typ silnika: Brown-Boveri GTM131C4 (2 szt.). Po wymianie LT31 Dolmel (2 szt.)
Moc silnika: 2 x 39 kW, po wymianie 2 x 60 kW.
Wózek dwuosiowy: 2 szt.
Rozstaw osi: 1300 mm
Średnica kół tocznych: 850 i 650 mm
 

Budowa
    Wagon czteroosiowy. Konstrukcja pudła była drewniana, oparta na ostoi wykonanej z nitowanych profili stalowych i usztywniona za pomocą specjalnych naprężaczy. Nowością w stosunku do poprzednich konstrukcji czteroosiowych był beczkowaty dach na całej długości pudła, dzięki któremu przedział pasażerski i pomosty stanowiły wizualnie całość. Wygląd pudła stał się przez to bardziej nowoczesny. Lilpopy LRL były pierwszymi wagonami na liniach podmiejskich posiadającymi ogrzewanie wnętrza. Wykorzystano do tego dwa zespoły oporników rozruchowych, które w zależności od pory roku można było przełączać. Latem ciepło kierowano na zespół oporników dachowych, zimą na zespół oporników zamontowany pod siedzeniami. Dodatkowo kierowano ogrzane powietrze z systemu chłodzącego silniki. Ogrzewany był tylko przedział pasażerski, pomosty - nie.
    Owalny dach był w całości drewniany i pokryty masą elastyczną oraz płótnem nasyconym farbą wodoodporną. Wagony od początku wyposażone były w jeden, nożycowy odbierak prądu.

Kolorystyka
    Wagony początkowo pomalowane były w jasnym odcieniu koloru niebieskiego (pas okienny i bok ponad listwą ozdobną) oraz prawdopodobnie szarym (bok pod listwą ozdobną oraz przód). W okresie okupacji zostały pomalowane na żółto (pas okienny) i niebiesko (burty). W tych barwach jeździły do początku lat 50. XX wieku. Wówczas przemalowano je na kremowo - czerwono. Tak pomalowane kursowały do końca służby w 1971 r.

Dostawy i przydział
   
Warunki techniczne na dostawy uzgodniono w końcu sierpnia 1927 r. z Towarzystwem Przemysłowym Zakładów Mechanicznych "Lilpop, Rau & Lowenstein" SA, Warszawa. Między styczniem, a majem 1928 r. do Łodzi miało trafić 10 czteroosiowych wozów silnikowych i 16 dwuosiowych doczep. Z uwagi na ponad półroczne opóźnienie dostaw aparatury elektrycznej, nowe wagony udało się uruchomić dopiero na początku stycznia 1929 r. Wszystkie wagony przydzielono do zajezdni na Helenówku, gdzie otrzymały nr 43 - 52. Eksploatowano je tam do końca służby.

Eksploatacja
    Lilpopy LRL włączono do eksploatacji w styczniu 1929 r. Przez ponad 40 lat wagony eksploatowano niemal wyłącznie na liniach zgierskiej i ozorkowskiej. W latach 60. XX w., kiedy zajezdnia Helenówek obsługiwała już także linie miejskie, zdarzały się wyjątki, jak choćby obsługa linii 8. Lilpopy LRL najczęściej jeździły w składach z wagonami swojej serii, ale nie tylko. W latach 50. wymieniono w nich silniki na typ LT31 Dolmel, stosowane w wozach N, które były znacznie mocniejsze. Pozwoliło to na ich swobodną eksploatację z dwoma doczepami 5ND w składzie.
    Od 1962 r. były jedynymi, czteroosiowymi wagonami starego typu jakie eksploatowano w MPK. Pod koniec lat 60. wycofano z ruchu doczepy, natomiast wozy silnikowe skreślono z inwentarza nieco później w latach 1970 i 1971. Jako pierwszy przestał fizycznie jeździć wóz 1043, który odstawiono w styczniu 1969 r. Nieco później odstawiono także wozy 1045 i 1048. W 1970 r. skreślono z inwentarza 8 pojazdów tej serii. W 1971 r. czynne były już tylko dwa "długie" Lilpopy. W dniu 16.10.1971 r. skreślono wóz 1051, a jako ostatni 1046 - 22.12.1971 r. Wedle wspomnień jednego ze świadków, wóz 1046 z doczepami 5ND był po raz ostatni widziany przez niego na linii 46 jeszcze w kwietniu 1972 r. Przypadki przywrócenia skreślonych pojazdów do ruchu zdarzały się najczęściej w wyniku braków taborowych.
    Lilpopy LRL były ostatnimi "pulmanami". Tak przed laty nazywano długie wozy kursujące na liniach podmiejskich. Po ich wycofaniu z ruchu, prawdopodobnie niektóre pudła sprzedano, resztę rozebrano. Likwidacja jednego z wagonów LRL na tzw. górze żwirowej w Emilii została uwieczniona na przeźroczach celem pokazania procesu kasacji wagonu tramwajowego. Do czasów obecnych nie zachował się żaden egzemplarz.

 

Foto-galeria

Rok budowy 1928; Numery: 43 - 52 (następnie 1043 - 1052)

   

46
(eksploatacja 01.1929 - 22.12.1971)
Opis:
Lilpop LRL - 1046 (ex 46) z doczepami LRL jako linia 46.
Ozorków, krańcóka na pl. Armii Czerwonej.
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1965 r.

47
(eksploatacja 01.1929 - 21.10.1970)
Opis:
Lilpop LRL - 1047 (ex 47) na linii 46. Obok 2N2 - 402, linia 26 bis
i 5ND - 562, linia 26. Łódź, krańcówka ul. Północna.
Foto: Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1965 r.

   

49
(eksploatacja 01.1929 - 21.10.1970)
Opis:
Lilpop LRL - 49 jako linia 41.
Krańcówka pl. Kilińskiego w Zgierzu.
Foto: Walter Genewein. Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 23.05.1943 r.

49
(eksploatacja 01.1929 - 21.10.1970)
Opis:
Lilpop LRL 49 + doczepa LRL na linii zgierskiej.
Łódź, pl. Wolności.
Foto: Emil Konrad. Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1941 r.

   

50
(eksploatacja 01.1929 - 31.07.1970)
Opis:
Lilpop LRL 51 + doczepą LRL na linii ozorkowskiej.
Przystanek na Helenówku.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; lata 30. XX w.

50
(eksploatacja 01.1929 - 31.07.1970)
Opis:
Lilpop LRL - 1050 (ex 50) z doczepami LRL jako linia 46
Przystanek Chełmy.
Foto: Hans Lehnhart; 28.08.1967 r.

   

51
(eksploatacja 01.1929 - 16.10.1971)
Opis:
Lilpop LRL 51 + doczepą LRL na linii ozorkowskiej.
Przystanek w Lućmierzu.
Foto: Ze zbiorów MKM MPK-Łódź; lata 30. XX w.

52
(eksploatacja 01.1929 - 21.10.1970)
Opis:
Wycofany ze służby Lilpop LRL 1052 (ex 52) na terenie zajezdni Chocianowice.
Foto: Michał Malinowski; ok. 1971 r.

   

Stany inwentarzowe

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

1929 10 -

43 - 52

-  
1930 10 -   -  
1931 10 -   -  
1932 10 -   -  
1933 10 -   -  
1934 10 -   -  
1935 10 -   -  
1936 10 -   -  
1937 10 -   -  
1938 10 -   -  
1939 10 -   -  
1940 10 -   -  
1941 10 -   -  
1942 10 -   -  
1943 10 -   -  
1944 10 -   -  
1945 10 -   -  
1946 10 -   -  
1947 10 -   -  
1948 10 -   -  

W 1948 r. wagony przenumerowano na czterocyfrowe, dodając z przodu cyfrę 10.

1949 10 -   -  
1950 10 -   -  
1951 10 -   -  
1952 10 -   -  
1953 10 -   -  
1954 10 -   -  
1955 10 -   -  
1956 10 -   -  
1957 10 -   -  
1958 10 -   -  
1959 10 -   -  
1960 10 -   -  
1961 10 -   -  
1962 10 -   -  
1963 10 -   -  
1964 10 -   -  
1965 10 -   -  
1966 10 -   -  
1967 10 -   -  
1968 10 -   -  
1969 10 -   -  
1970 2 -   8

1043, 1044, 1045, 1047, 1048, 1049, 1050, 1052

1971 - -   2

1046, 1051

Tabor tramwajowy
Strona główna

Strona dodana 17.03.2007


©
Wojciech Dębski

 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.