|
Opis:
Pętla przy ul.
Północnej była dawniej jedną z najważniejszych i najbardziej znanych
łódzkich krańcówek, często nazywana również dworcem, czy stacją.
Można też zaryzykować twierdzenie, że jest najlepiej obfotografowaną
łódzką krańcówką w XX w.
Po zakończeniu II wojny światowej, znajdująca się na Bałuckim
Rynku krańcówka dla tramwajów linii podmiejskich, nie nadawała się
do użytku. Tramwaje tych linii skierowano na pl. Wolności, gdzie
przez kilka lat zawracały praktycznie bez przerw dla obsługi
pociągów. Trudności komunikacyjne, jakie powstały na pl. Wolności w
wyniku nadmiernej ilości składów, wymusiły budowę nowej krańcówki,
przeznaczonej dla tramwajów podmiejskich. Początkowo miała ona
powstać u zbiegu ulic Zachodniej i Ogrodowej, naprzeciwko Siedziby
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (Pałac Poznańskiego). Przez
krótki okres czasu kończyły tam nawet swoją trasę tramwaje linii konstantynowskiej i lutomierskiej, które jako pierwsze skierowano na
nowy fragment kolejnego odcinka trasy P-P, jednak pętli nigdy w
tamtym miejscu nie wybudowano. Ostatecznie zdecydowano się na jej
budowę na ul. Północnej, pomiędzy ulicami Wschodnią i
Franciszkańską.
W dniu 22.07.1951 r. oddano uroczyście do użytku kolejny
fragment trasy P-P w ul. Zachodniej oraz odcinek w ul. Ogrodowej i
Północnej wraz z pętlą. Skierowano tam wówczas tramwaje podmiejskich
linii do Konstantynowa, Lutomierska, Zgierza i Ozorkowa. Tramwaje
linii aleksandrowskiej dołączyły na Północną 10.10.1951 r., po
wybudowaniu węzła na skrzyżowaniu ulic Zachodniej i Limanowskiego.
Pętla posiadała tor wjazdowy oraz dwa tory wyjazdowe. Układ torów
pozwalał również na przepinanie wagonów w razie konieczności.
Początkowo tramwaje na pętli wyłącznie zawracały, a
przystanek dla wsiadających znajdował się u zbiegu ulic Północnej i
Nowomiejskiej. Wówczas w miejscu obecnej, drugiej nitki jezdni ul.
Północnej pasażerowie tłumnie oczekiwali na tramwaje. Mimo szumnych
zapowiedzi budowy nowej poczekalni przy pętli, oddano ją do użytku
dopiero po dwóch latach - 22.07.1953 r., a wykończono ostatecznie
kilka miesięcy później.
Krańcówka przy ul. Północnej od początku przeznaczona była
głównie dla tramwajów linii podmiejskich (przed 1966 r. linia
aleksandrowska, w związku z brakiem wiaduktu na Żabieńcu,
kilkukrotnie była zawieszana na odcinku Północna - Żabieniec). W
latach 60. kończyły tam swoją trasę również tramwaje miejskich linii
26 i 26 bis. To szczytowy okres jeśli chodzi o ilość przetaczających
się dziennie przez pętlę wagonów. Ruch pasażerski był wówczas tak
duży, że bardzo wiele składów podmiejskich było trzywagonowych. W
godzinach międzyszczytowych odstawiano na pętli również wagony
doczepne. Aby ułatwić pasażerom przesiadkę, utworzono nawet
dodatkowy przystanek na ul. Północnej dla tramwajów miejskich (na
wprost pętli, na wysokości ul. Solnej). W latach 70. swoją krańcówkę
miały tam już tylko linie podmiejskie, nadal jednak ruch był bardzo
duży. W 1975 r. miała miejsce pierwsza i jak dotąd jedyna wymiana
torów na krańcówce. Wyburzono też wtedy kamienicę, która znajdowała
się blisko torowiska, za poczekalnią.
Kolejna dekada przyniosła zmiany w obsłudze taboru.
Charakterystyczne, dwukierunkowe oraz trzywagonowe składy zniknęły z
Północnej na dobre - ostatnie z linii 46, w dniu 17.04.1983 r. W
ciągu kolejnych lat na pętlę przyjeżdżały głównie wagony przegubowe
typu 803N oraz dwuwagonowe składy wozów generacji N - najdłużej na
liniach 43 i 43 bis, do października 1991 r.
Lata 90. przyniosły zmiany ustrojowe, które nie pozostały bez
wpływu również na komunikację miejską. Ograniczono wówczas ilość
taboru i pociągów na liniach, zlikwidowano także kilka tras
miejskich i podmiejskich. Również na pętli przy ul. Północnej życie
pasażerskie powoli zamierało. W 1992 r. zlikwidowano tramwaje linii
44. Od 2001 r. tramwaje linii 43 i 43 bis skierowano na Stoki. Coraz
trudniej utrzymać się było także kioskarzom, oferującym różne
produkty oraz punktom sprzedaży biletów. W końcu i je pozamykano na
dobre. Na początku XXI w. zawracały tam już tylko przegubowe
tramwaje linii 45, 46 i nocnej 101. W 2001 r. zlikwidowano linię
101.
Zimą, 31.01.2004 r., tramwaje po raz ostatni, jak do tej
pory, zawracały planowo na Północnej (nie licząc późniejszych,
czasowych zmian tras innych linii). O godz. 23:26 odjechał w
kierunku Helenówka ostatni tramwaj na linii 45, wagon 803N - 3. Od
tej pory pętla spełnia rolę technicznej. Odbywają się na niej
również różne uroczystości. Krańcówka, oprócz licznych fotografii,
została we fragmencie uwieczniona m. in. w filmie z 1956 r. pt.
"Koniec nocy", gdzie w jednej ze scen para bohaterów przechadza się
wzdłuż przystanku, następnie odjeżdża wagon 2N2 - 231. |
Notatka prasowa - "Dziennik Łódzki", 29.01.1950 r.
|
numer linii |
lata eksploatacji |
|
26 |
1961 - 1971 |
|
26 bis |
1964 - 1965 |
|
43 |
1951 - 2000 |
|
43 bis |
1959 - 2000 |
|
44 |
1951 - 1991 |
|
45 |
1951 - 2004 |
|
46 |
1951 - 2004 |
|
46 bis |
1964 - 1965 |
|
101 |
1985 - 2001 |
W
latach 1951 - 1955 tramwaje linii konstantynowskiej,
lutomierskiej, aleksandrowskiej, zgierskiej i ozorkowskiej
nie były oznaczone numerami z zakresu 43 - 46. |
Notatka prasowa - "Łódzki Express
Ilustrowany"; 2.10.1953 r.
|
