Łódzkie tramwaje i autobusy
Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach


KRAŃCÓWKI TRAMWAJOWE
 
STRONA GŁÓWNA
 

Krańcówki tramwajowe w Pabianicach
Warszawska/Kapliczna
Rynek/Magistrat
Dworzec PKP
Wiejska
Duży Skręt
 

 

Krańcówka na ulicy Warszawskiej przy Kaplicznej
1901 - 1905
 

Pierwsza tramwajowa krańcówka na ulicy Warszawskiej przy Kaplicznej. W tle kościół pw. św. Męczennika Floriana. Na krańcówce wagony GE58 z doczepami. Zdjęcie wydane na pocztówce nakładem E. Keil; 1901 r.
 

Nazwa krańcówki: Pabianice
Rodzaj: mijanka
Początek eksploatacji: 17.01.1901 r.
Koniec eksploatacji: 21.01.1905 r.
 
Pierwszą krańcówkę tramwajową w Pabianicach zbudowano na dzisiejszej ulicy Warszawskiej w rejonie kościoła pw. Św. Męczennika Florianana, na odcinku między 3 Maja i Kapliczną. Pojedynczy tor wraz z mijanką ułożono w północnej części wybrukowanej jezdni. Po wydłużeniu trasy w styczniu 1905 roku mijanka przestała pełnić rolę krańcówki.
 


 

Rysunek orientacyjny układu torowego krańcówki na ulicy Warszawskiej przy Kaplicznej.
 

"Rozwój" - 17.01.1905 r.
 

Krańcówka przy Magistracie
1905 - 1924
 

Wagon GE58 "Berlinki" z doczepą GE na krańcówce przed Magistratem.
Zdjęcie ze zbiorów MKM MPK-Łódź; okres 1905 - 1908 r.
 

Nazwa krańcówki: Pabianice
Rodzaj: mijanka
Początek eksploatacji: 21.01.1905 r.
Koniec eksploatacji: 08.1924 r.
 

"Rozwój" - 21.01.1905 r.
 

Krańcówkę koło Magistratu zbudowano po wydłużeniu trasy o 600 m od ulicy Kaplicznej. Mijankę końcową ułożono w wybrukowanej jezdni, a wagony manewrowały na wysokości rynku. Końcowy odcinek pojedynczego toru kończył się przed mostem nad rzeką Dobrzynką. Po kolejnym wydłużeniu trasy w 1924 roku na mijance urządzono zwykły przystanek.
 

 

Rysunek orientacyjny układu torowego krańcówki przy Magistracie.
 

Krańcówka przy dworcu PKP
1924 - 1968
 

Przystanek na ulicy Łaskiej przy dworcu PKP. Skład 805Na + 805Na - 2272 + 2393 na linii 41.
W latach 1924 - 1968 znajdowała się tu krańcówka, na której przepinano wagony (wekslowano).
Foto: Wojciech Dębski; 9.10.2019 r.
 

Nazwa krańcówki: Pabianice
Rodzaj: mijanka
Początek eksploatacji: 08.1924 r.
Koniec eksploatacji: 28.10.1968 r.
 
Krańcówka w rejonie dworca PKP powstała po kolejnym wydłużeniu trasy na terenie Pabianic. Budowę 2,5-kilometrowego odcinka od magistratu do dworca PKP ukończono w sierpniu 1924 roku. W odróżnieniu od poprzednich krańcówek, tę zbudowano na wydzielonym pasie obok jezdni. Za mijanką tor biegł jeszcze kilkaset metrów i odchodziła od niego bocznica do stacji kolejowej. Z uwagi na rozbieżności w dokumentach jej przebieg i kształt nie są dokładnie znane.
Tramwaje manewrowały przy dworcu przez 44 lata. Niestety, wciąż nie jest znane zdjęcie pokazujące, choćby samo torowisko tej krańcówki. Mijankę zlikwidowano po wybudowaniu za nią nowej pętli przy ulicy Wiejskiej.
 

 

Rysunek orientacyjny układu torowego krańcówki przy dworcu PKP wraz z prawdopodobnym przebiegiem bocznicy.

 

Krańcówka przy ulicy Wiejskiej
1968 - 2019
 

Pabianice. Krańcówka przy ulicy Wiejskiej. Skład 5N - 390 + 5ND na linii 41.
Foto: Hans Lehnhart; 1975 r.
 

Nazwa krańcówki: Pabianice/Wiejska
Rodzaj: pętla lewostronna
Początek eksploatacji: 28.10.1968 r.
Koniec eksploatacji: 1.12.2019 r.
Linie: 41 (28.10.1968 - 41 bis (26.05.1969 - 1.01.1998)
 
Budowa nowej pętli przy ulicy Wiejskiej była ostatnim jak dotąd wydłużeniem trasy na terenie Pabianic. Miało ono raczej charakter symboliczny, gdyż przede wszystkim chodziło o usprawnienie samej formy zawracania wagonów bez ich czasochłonnego przepinania. Pętlę zbudowano tuż za dotychczasową mijanką (krańcówką), po zachodniej stronie ulicy Wiejskiej. Wagony zawracały na niej z pasażerami, którzy wysiadali i wsiadali na wspólnym przystanku. W strefie przystankowej były dwa tory i wiata o konstrukcji metalowej ze szklanym dachem i drewnianymi ławkami. W pierwotnym kształcie pętla była używana do 30 listopada 2019 roku.
 

 

Rysunek orientacyjny układu torowego w rejonie dworca PKP i pętli przy ulicy Wiejskiej.

 

Krańcówka Duży Skręt
1969 - 2019
 

Pabianice, krańcówka Duży Skręt. Na torze głównym odstawione między godzinami szczytu wagony 803N na linii 41 bis.
Po lewej na bocznicy wagon rezerwowy. Foto: Wojciech Dębski; 10.07.1996 r.
 

Nazwa krańcówki: Duży Skręt (w okresie 1985 - 1998 również Dąbrowa)
Rodzaj: pętla lewostronna
Początek eksploatacji: 26.05.1969 r.
Koniec eksploatacji: 1.12.2019 r.
Linie: 41 bis (26.05.1969 - 1.01.1998)
 
Drugą pabianicką pętlę zbudowano przy ul. Warszawskiej na tzw. Dużym Skręcie. Dzięki niej uruchomiono lokalnie linię 41 bis w relacji: Wiejska - Duży Skręt. Na pętlę można było wjechać i wyjechać w obydwu kierunkach, co wielokrotnie wykorzystywane było przez jadące z Łodzi tramwaje linii 41, np. w czasie remontów, czy awarii na terenie Pabianic. W latach 1995 - 1998 odstawiano tam wagony służbowe oraz między godzinami szczytu liniowe 41 bis. Od 2007 roku pętla pełniła rolę awaryjnej i wykorzystywana była sporadycznie. Na czas modernizacji linii pabianickiej ruch na niej zawieszono 1 grudnia 2019 roku.
 

 

KRAŃCÓWKI TRAMWAJOWE
 
STRONA GŁÓWNA
 


©
Wojciech Dębski 2023
Rozpowszechnianie i publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.