Łódzkie tramwaje i autobusy

Kalendarium
Strona główna

Kalendarium 1901 - 1920

Wybierz rok
1901, 1902, 1903, 1904, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1910
1911, 1912, 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1919, 1920


Zobacz kalendarium z innych lat
1881 - 1900
1921 - 1940
1941 - 1960
1961 - 1970
1971 - 1980
1991 - 2000

 

1901


17 stycznia 1901

Oddano do użytku trasę tramwajową z Łodzi do Pabianic. Jednoczenie wprowadzono do eksploatacji czteroosiowe wagony silnikowe GE58 "Berlinka.

19 stycznia 1901
Oddano do użytku trasę tramwajową z Łodzi do Zgierza. Już w pierwszym dniu eksploatacji tej linii odnotowano kilka zdarzeń, które zakłóciły ruch na trasie. Na Radogoszczu nietrzeźwy furman uderzył dorożką w tramwaj. W wagonie rozbito kilka szyb, ranny został furman, którego odwieziono do szpitala. Na rozjeździe przy zajezdni Helenówek doszło do wykolejenia. Uszkodzeniu uległy rolkowe odbieraki prądu na dwóch wagonach.

kwiecień 1901
Wprowadzono do eksploatacji czteroosiowe wagony tramwajowe "hanowerskie".

maj 1901
Zarządy spółek KEŁ i Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych (dalej: ŁWEKD) zniosły wspólne bilety wolnej jazdy dla urzędników, które zamiennie mogły być wykorzystywane na obu sieciach. Od tej pory oba Zarządy nabywały osobne bilety dla swoich urzędników.

26 lipca 1901
Car Mikołaj II zatwierdził zmianę akcji imiennych KEŁ na bezimienne. Pozwoliło to na wprowadzenie ich na giełdę.

sierpień 1901
Z powodu wielu skarg pasażerów na obsługę tramwajów, Dyrekcja KEŁ postanowiła, aby w wagonach umieścić tzw. skrzynki skarg. Pokrzywdzony pasażer miał mieć możliwość napisania od ręki skargi z możliwością szybkiego jej załatwienia. Z uwagi na bardzo duży stopień analfabetyzmu (prawie połowa ludności) brak jest dalszych danych, co do realizacji tego pomysłu.

wrzesień 1901
Zarząd ŁWEKD uwzględnił prośby miejscowych myśliwych i zezwolił na przewożenie psów w klasie III. Był to niewielki przedział w wagonie GE58 "Berlinka", który posiadał II i III klasę.
 

1902


kwiecień 1902

Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy KEŁ zaakceptowało projekt Zarządu KEŁ utworzenia Kasy Pożyczkowo-Oszczędnościowej dla pracowników KEŁ.

22 września 1902
Dwóch mieszkańców Łodzi założyło się o 300 rubli, z przeznaczeniem tej kwoty na cel dobroczynny, że jeden z nich zbierze 100 tys. zużytych biletów tramwajowych. W dniu podania tej informacji przez gazetę "Rozwój" zebrano już 83 tys.

27 września 1902
Wprowadzono podwójny system oznakowania linii tramwajowych. Na dotychczasowych tablicach (o różnych kształtach) pojawiły się dodatkowo cyfry.

grudzień 1902
W sporządzonym na koniec 1902 r. Sprawozdaniu KEŁ poinformowano, że całkowicie zwróciły się koszty budowy sieci tramwajowej.
 

1903


12 sierpnia 1903

Z powodu utrudnień związanych z manewrowaniem wagonów na ul. Zgierskiej przy pl. Kościelnym rozpoczęto budowę nowej krańcówki w formie mijanki na pl. Kościelnym.
 

1904


15 kwietnia 1904

Oddano do eksploatacji trasę tramwajową na następujących ulicach:
- ul. Pańska od ul. Milsza do ul. św. Anny
- ul. Długa od ul. Radwańskiej do ul. św. Anny
- ul. Św. Anny od ul. Pańskiej do ul. Długiej
- ul. Radwańska od ul. Długiej do ul. Piotrkowskiej
 W latach kolejnych trasa ta stała się obiektem sporu miedzy władzami Łodzi, a zarządem KEŁ znajdując ostatecznie finał w sądzie. Problem stanowił odcinek torów na ul. Św. Anny, który wybudowano z pogwałceniem praw własnościowych.

W 1904 r. oddano do eksploatacji nowe trasy tramwajowe w następujących ulicach:
- ul. Długa od ul. Andrzeja do ul. Konstantynowskiej
- ul. Zarzewska od Górnego Rynku do Widzewskiej
- ul. Widzewska od ul. Zarzewskiej do ul. Głównej
 

1905


31 października 1905

Odbył się strajk pracowników KEŁ.

1 maja 1905
W wyniku akcji PPS z okazji Święta Majowego od południa wstrzymano ruch tramwajów w mieście.

23 czerwca 1905
Pod wpływem agitacji PPS łódzcy tramwajarze przystąpili do kolejnego strajku.

31 lipca 1905
Wydłużono trasę tramwajową w Pabianicach do Magistratu. Do tej pory tramwaje dojeżdżały do granic miasta.

30 września 1905
O godz. 17:37 przy zbiegu ulic Piotrkowskiej i Nawrot został zastrzelony w tramwaju Juliusz Kunitzer. W Łodzi nazywany ojcem łódzkich tramwajów. Zginął od kuli bojowca PPS. Pochowany został na cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi.

17 października 1905
Rozpoczęto kolejną falę strajków. Do końca roku tramwaje nie jeździły w następujących okresach:
od 19 października do 6 listopada 1905 r.
15 grudnia 1905 r.
 od 22 grudnia 1905 r. do 6 stycznia 1906 r.
Na przełomie lat 1905 i 1906 nie jeździły również tramwaje do Pabianic i Zgierza.
 

1906


9 stycznia 1906

Odbył się strajk pracowników KEŁ. Do końca roku tramwajarze strajkowali jeszcze w dniach: 29 marca, 18 kwietnia, 17 lipca, 17 września.

24 kwietnia 1906
Decyzją Zarządu Konsorcjum postanowiono wypłacić dzieciom pracowników ŁWEKD zapomogi szkolne w wysokości 10 rubli rocznie na każde dziecko.

14 sierpnia 1906
Z inicjatywy ówczesnego Dyrektora KEŁ Józefa Witkowskiego otwarto Szkołę Elementarną dla dzieci pracowników KEŁ. W budynku przy ul. Targowej dziesięcioro dzieci konduktorów, motorniczych i pracowników biurowych KEŁ pobierało nauki z zakresu czytania, pisania, rachunków i przyrody. Pierwszym Kierownikiem Szkoły został Jan Mordas.
 

1907


9 kwietnia 1907

Car Mikołaj II podpisał zezwolenie na utworzenie spółki akcyjnej p.n. "Towarzystwo Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych". Formalnie Towarzystwo ŁWEKD powstało 14 lipca 1908 r.

17 maja 1907
Rozpoczął się 12-dniowy strajk pracowników KEŁ.

maj 1907
Mieszkańcy Dołów i Zarzewa zbierali podpisy pod petycją w sprawie budowy nowych tras tramwajowych, które dojeżdżałyby do znajdujących się tam cmentarzy.

31 maja 1907
W wyniku kolejnego strajku tramwajarzy unieruchomiona została elektrownia. Do ściągnięcia wagonów z ulic miasta użyto koni.

21 czerwca 1907
Decyzją Zarządu ŁWEKD utworzono bibliotekę dla jej pracowników.
 

1908


maj 1908

Spółka KEŁ zatrudniła dwóch lekarzy zakładowych - doktorów Jasińskiego i Wisłockiego. Jednocześnie ustalono zasady korzystania z pomocy i opieki medycznej oraz wydawania leków.
20 maja 1908
Wprowadzono 10-godzinny dzień pracy we wszystkich oddziałach i warsztatach służby drogowej i pracowników górnej sieci.
25 maja 1908
W  wyniku trwającego od 1904 r. sporu o fragment bezprawnie ułożonego toru na ul. św. Anny, Zarząd KEŁ podjął decyzję o ułożeniu nowego toru na ul. Pańskiej do ul. Radwańskiej z jednoczesną likwidacją torów na ul. Św. Anny i ul. Długiej. Otwarcie nowego odcinka zaplanowano na 6 lipca 1908 r.
10 czerwca 1908
Rozpoczęto demontaż torowiska na ulicach Św. Anny i Długiej od ul. św. Anny do ul. Radwańskiej. Był to pierwszy przypadek likwidacji trasy tramwajowej w Łodzi.
27 czerwca 1908
Władze carskie zarejestrowały Związek Zawodowy pod nazwą "Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Pracowników Tramwajowych".
14 lipca 1908
Powstało formalnie ""Towarzystwo Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych" (ŁEWKD).

7 listopada 1908
Spółka KEŁ wykupiła plac przy ul. Tramwajowej 4.
 

1909


1 stycznia 1909

Zarząd ŁWEKD przeniósł siedzibę na ul. Mikołajewską 21 (obecnie Sienkiewicza).

24 października 1909
Zarząd KEŁ przedstawił władzom miasta projekt przedłużenia trasy na ul. Milsza - Milscha (obecnie Kopernika) do Dworca Kaliskiego.

grudzień 1909
W związku z planami uruchomienia tras tramwajowych z Łodzi do Aleksandrowa, Rudy Pabianickiej i Konstantynowa ŁWEKD rozpoczęły zakup czteroosiowych wagonów silnikowych oraz dwuosiowych doczep typu U104.

23 grudnia 1909
Spółka KEŁ zamówiła w brukselskiej fabryce "Les Atelliers Metallurgique, Bruxelles" 20 dwuosiowych wagonów doczepnych "belgijskich".
 

1910


22 lutego 1910

Oddano do użytku odcinek trasy tramwajowej od Szosy Pabianickiej do Rudy Pabianickiej.

25 lutego 1910
Oddano do użytku trasę tramwajową z Łodzi do Aleksandrowa Łódzkiego.

20 kwietnia 1910
Spółka ŁWEKD zakupiła teren Bałuckiego Rynku, gdzie w przyszłości miała powstać wspólna krańcówka dla podmiejskich linii tramwajowych.

17 grudnia 1910
Oddano do użytku trasę tramwajową z Łodzi do Konstantynowa Łódzkiego oraz zajezdnię Brus.
 

1911


1911

Oddano do użytku nowy odcinek torów na ul. Nowo-Targowej (obecnie Sterlinga) i Rynku Targowym (obecnie pl. Dąbrowskiego).

28 maja 1911
Podpisano kontrakt dzierżawny na plac o powierzchni 25 m2 na Nowym Rynku (obecnie pl. Kilińskiego) w Zgierzu. Kontrakt zawarły między sobą władze Zgierza i ŁWEKD z zamiarem wybudowania poczekalni na krańcówce.

30 listopada 1911
Decyzją zarządu ŁWEKD podjęto następujące decyzje: przy remontach głównych wagonów silnikowych postanowiono część  wagonów II klasy przemalować na czerwono. Na dachach wagonów doczepnych zaczęto mocować tablice informujące o linii, na której kursuje pociąg.
 

1912


22 marca 1912

W południe KEŁ uruchomiła sieć publicznych zegarów elektrycznych dla ujednolicenia czasu w całym przedsiębiorstwie. Zegar-matkę umieszczono  w budynku Dyrekcji przedsiębiorstwa przy na ul. Tramwajowej. Stąd przekazywany był sygnał do zegarów na Nowym Rynku, pl. Kościelnym oraz  krańcówkach "Cmentarze" i "Helenów".

1 maja 1912
Władze Zgierza i ŁWEKD podpisały projekt warunków budowy trasy tramwajowej od stacji kolejowej w Zgierzu ulicami: Towarową, Wesołą, Długą do końca ul. Łęczyckiej.

13 czerwca 1912
W tym dniu miał miejsce wypadek, w którym podczas napadu na tramwaj linii pabianickiej zginął konduktor. Dyrekcja ŁWEKD wyznaczyła nagrodę w wysokości 500 rubli za schwytanie zabójców.

26 czerwca 1912
W szkole dla dzieci pracowników KEŁ odbył się tzw. popis, czyli rodzaj olimpiady lub konkursu wiedzy. Uczniowie dysponujący największą wiedzą otrzymywali nagrody.

październik 1912
Mieszkańcy ul. Rzgowskiej zwrócili się do Zarządu KEŁ z prośbą o budowę trasy tramwajowej na ich ulicy. Jednocześnie prasa donosiła wówczas, że KEŁ do czasu rozstrzygnięcia sprawy przedłużenia koncesji nie będzie budować żadnych nowych tras.
 

1913


10 października 1913

Oddano do użytku trasę tramwajową od krańcówki "Leśniczówka" do Dworca Kaliskiego. Linię uruchomiono 20 października 1913 r. o godz. 12.00.
 

1914


9 kwietnia 1914

Władze Zgierza i ŁWEKD podpisały projekt warunków budowy i eksploatacji dla dwóch tras tramwajowych w Zgierzu: na ul. Długiej od Nowego Rynku do Magistratu, na Starym Rynku (niezrealizowany) oraz od granicy miasta: ul. Łódzką, Starym Rynkiem, ul. Łęczycką do ogrodu miejskiego. Po wybudowaniu trasa ta stałą się na terenie Zgierza fragmentem późniejszej trasy linii ozorkowskiej.

20 lipca 1914
Zarząd ŁWEKD podjął decyzję o budowie trasy tramwajowej z Rudy Pabianickiej do Rzgowa.

18 listopada 1914
Dyrekcja ŁWEKD zwróciła się z prośbą do Dyrekcji KEŁ, aby wstrzymała ruch swoich wagonów, ponieważ rosyjskie władze wojskowe zażądały przewozu rannych do stacji Kolei Fabryczno-Łódzkiej. W tym czasie pod Brzezinami toczyła się jedna z najcięższych bitew I wojny światowej na froncie wschodnim.
 

1915


3 lutego 1915

Niemieckie władze policyjne wprowadziły dla osób cywilnych zakaz przejazdu na przednich pomostach wagonów silnikowych i doczepnych.

kwiecień 1915
Na żądanie niemieckich władz okupacyjnych KEŁ uruchomiła linię oznaczoną gwiazdą, która kursowała między zajezdnią przy ul. Tramwajowej, a bocznicą kolejową stacji Łódź - Kaliska. Linia służyła wyłącznie do bezpłatnego przewozu urzędników kolejowych. Wagon kursował na niej trzy razy dziennie.

kwiecień 1915
Na żądanie władz okupacyjnych KEŁ przebudowała dwa wagony silnikowe i dwa doczepne na sanitarne oraz jedną doczepę na karawan.

1 września 1915
Kierownikiem Szkoły KEŁ zostaje Andrzej Kotynia. Zastępuje na stanowisku powołanego do wojska Jana Mordasa.

3 grudnia 1915
Zarząd ŁWEKD otrzymał od władz niemieckich rozkaz budowy linii z Rudy Pabianickiej do Kruszowa przez Rzgów i Tuszyn.

31 grudnia 1915
Rozpoczął się 13 dniowy strajk pracowników KEŁ.
 

1916


8 kwietnia 1916

Zarząd ŁWEKD podjął decyzję o budowie trasy ze Zgierza do Ozorkowa.

18 kwietnia 1916
Otwarcie trasy z Rudy Pabianickiej przez Rzgów, Tuszyn do Kruszowa. Trasa ta została zbudowana na polecenie władz niemieckich i obsługiwana była trakcją parową.

5 listopada 1916
"Godzina Polski" na swoich łamach opisuje obchody 10-lecia istnienia Szkoły dla dzieci pracowników KEŁ. Z tej okazji w kościele pw. św. Krzyża odbyła się msza dla dzieci i ich rodziców, nauczycieli oraz protektorów Szkoły. Zapowiedziano także budowę nowego gmachu szkolnego (pozostał jedynie w planach). Szkołą z okazji 10 rocznicy powstania wzbogaciła się o nowe pomoce naukowe, a biblioteka nauczycielska zaopatrzona została w cenne dzieła o treści metodyczno-pedagogicznej.

29 września 1916
Rada Zarządzająca KEŁ zezwoliła w tym dniu na wydanie specjalnych biletów wolnej jazdy (zaopatrzonych w fotografie) dla dzieci pracowników KEŁ uczących się w innych szkołach niż Elementarna Szkoła KEŁ.
 

1917

 

1918


4 listopada 1918

Na polecenie władz okupacyjnych ŁWEKD przekazał KEŁ cztery swoje wagony towarowe, które miały być używane do przewozów półtusz z ul. Rokicińskiej do Fabryki Konserw.

W 1918 r. podczas remontów zaczęto montować na pomostach szyby czołowe w wagonach generacji Herbrand. Modernizacji dokonywano w KEŁ według własnego projektu.
W 1918 r. zmieniono nazwę Nowy Rynek na Plac Wolności.
 

1919


sierpień 1919

Powstała "Kooperacja Pracowników KEŁ". Kooperacja ta nosiła później nazwę Spółdzielnia Pracowników KEŁ "Siła" i miała swój sklep na północno-wschodnim rogu ul. Skwerowej i Narutowicza.
 

1920


20 kwietnia 1920

Rozpoczęto prace przy budowie trasy tramwajowej ze Zgierza do Ozorkowa.

5 listopada 1920
Rozpoczął się 7 dniowy strajk pracowników KEŁ.

W 1920 r. zmieniono nazwę ul. Długa na Gdańska.
 

Zobacz kalendarium z innych lat
1881 - 1900
1921 - 1940
1941 - 1960
1961 - 1970
1971 - 1980
1991 - 2000

 

Kalendarium
Strona główna

Strona dodana 4.11.2006

©
Wojciech Dębski
 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.