Łódzkie tramwaje i autobusy
Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach
 


KALENDARIUM
STRONA GŁÓWNA
 

Kalendarium 1881 - 1900

1881 - 1897    1898    1899    1900

Kalendarium z innych lat
1901 - 1920
1921 - 1940
1941 - 1960
1961 - 1970
1971 - 1980
1981 - 1990
1991 - 2000

 

1881 - 1897


27 sierpnia 1881

W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o mającej powstać sieci kolei konnej, łączącej Dworzec Drogi Żelaznej w Łodzi z okolicznymi miejscowościami.
 
12 września 1881
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o wysłaniu do Łodzi przez Ministerium Komunikacyjne inżyniera w celu ostatecznego zatwierdzenia sieci dróg żelaznych konnych, mających połączyć Łódź ze Zgierzem, Ozorkowem i Pabianicami.
 
6 kwietnia 1887
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o budowie torów kolei konnej, która miała być możliwa najwcześniej jesienią.
 
13 kwietnia 1887
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o utworzeniu nowego konsorcjum na czele którego stanął inżynier-technolog Albin Szefner. Konsorcjum planowało połączyć Łódź, Zgierz, Ozorków, Łęczycę i Kutno linią kolei konnej.
 
3 maja 1887
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o zatwierdzonym 25 kwietnia kontrakcie Magistratu Łodzi z przedsiębiorcami Augustem Wolffem i Dawidem Rosenblumem na budowę i eksploatację tramwajów. Zgodnie z warunkami kontraktu budowa miała być ukończona w ciągu roku.
 
19 grudnia 1887
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o odstąpieniu od projektu budowy linii tramwajów konnych na trasie z Łodzi do Kutna.
 
31 sierpnia 1889
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o przybyciu przedstawiciela Towarzystwa Kolei Konnej we Frankfurcie, w celu poruszenia projektu budowy kolei konnej w Łodzi.
 
21 lipca 1891
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o tramwajach parowych następującej treści:
"Grono berlińskich przedsiębiorców zamierza urządzić w Łodzi komunikację tramwajową parową. Ajent przedsiębiorców, inżynier H., przyjechał do Warszawy dla załatwienia wstępnych formalności. Pan H. podczas dłuższeho pobytu w Łodzi zbadał miejscowe warunki istnienia tramwajów, a jednocześnie sporządził plany projektowanej kolei.

 
10 maja 1893
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o dwóch przedsiębiorcach: Józefie Pawłowskim i Aleksandrze Leśkiewiczu, którzy starali się w Petersburgu o uzyskanie koncesji na budowę kolei konnej z Łodzi do Zgierza.
 
12 sierpnia 1893
W "Kurjerze Warszawskim" ukazała się informacja o mającej istnieć już na początku 1894 roku sieci tramwajów konnych za sprawą krajowych kapitalistów Jana Buczyńskiego i Michała Omińskiego.
 
30 czerwca 1895
Grupa łódzkich fabrykantów w składzie: Juliusz Kunitzer, Zenon Anstadt, Alfred Biedermann, Emil Geyer, Julisz Teodor Heinzel, Henryk Grohman, Władysław Wiesbeck, Adolf Gehlig, Izrael Poznański, Markus Silberstein, Stanisław Jarociński, Salomon Barciński, podpisała wstępne porozumienie w sprawie "wyjednania na wspólne imię koncesji i wykonania na wspólny koszt i ryzyko" sieci tramwajowej w Łodzi, ustanawiając odrębnym aktem notarialnym pełnomocnikiem Juliusza Kunitzera.
 
14 października 1896
Car Mikołaj II podpisał wniosek Rady Ministrów o zezwolenie władzom Łodzi na zawarcie umowy koncesyjnej z grupą łódzkich fabrykantów.
 
9 stycznia 1897
Niemiecka firma A.E.G. (Allgemeine Leketrizitäts Gesellschaft) opracowała wstępny projekt kosztów budowy sieci tramwajowej w Łodzi, szacowany na kwotę 771 207 marek.
 
13 lutego 1897
W kancelarii łódzkiego notariusza w. Jonschera podpisano umowę koncesyjną na budowę sieci tramwajowej między grupą łódzkich fabrykantów a władzami Łodzi. Koncesję wydano na 35 lat z możliwością wykupu przedsiębiorstwa przez miasto po 20 latach.
 
19 lipca 1897
Komitet Techniczno-Budowlany Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zatwierdził plan budowy sieci tramwajowej w Łodzi.
 
lipiec 1897
Przy ulicy Cegielnianej otwarto biuro techniczne budowy tramwajów, którego przedstawicielem A.E.G. był inż. Józef Witkowski.
 
lipiec 1897
W pierwszej połowie miesiąca rozpoczęto prace przy budowie zajezdni na ulicy Nowo-Wysokiej. Prace na ulicach miasta planowano rozpocząć pod koniec miesiąca.
 
18 listopada 1897
Zawieszono roboty przy budowie sieci tramwajowej.
 
2 grudnia 1897
Zawieszono erwszy etap. W 1897 roku ułożono łącznie 2040 m torów na ulicach: Piotrkowskiej - 1870 m i Dzielnej - 170 m. Oprócz torów wzniesiono dwa budynki (prawdopodobnie w stanie surowym) na ulicy Nowo-Wysokiej. Jeden przeznaczono na halę zajezdni, drugi dla kotłów parowych i maszyn elektrycznych.
 

1898


luty 1898
Rząd gubernialny w Piotrkowie nie wydał przychylnej opinii dla projektu kolejki wąskotorowej z Łodzi do Zgierza i Pabianic przedstawionego przez: Dzierżanowskiego, Eiserta, Kroeninga i Stankiewicza.
 

7 marca 1898
Wznowiono prace przy budowie sieci tramwajowej. Roboty rozpoczęto od ustawiania słupów trakcyjnych na ulicy Cmentarnej.
 

kwiecień 1898
Zarząd Konsorcjum K.E.Ł. zwrócił się do właścicieli  dwu- i trzy-piętrowych budynków o zezwolenie na zamontowanie w ich ścianach haków z rozetami, podtrzymujących sieć trakcyjną.
 

3 lipca 1898
Dostarczono do Łodzi sześć wagonów tramwajowych typu Herbrand VNB125.
 

26 lipca 1898
Rozpoczęto budowę torowiska na Nowym Rynku. Prace zakończono 8 sierpnia.
 

8 sierpnia 1898
Zakończono budowę torowiska na Nowym Rynku. Prace rozpoczęto 26 lipca.
 

8 sierpnia 1898
Rozpoczęto prace przy budowie sieci tramwajowej na ulicy Piotrkowskiej (odcinek: Pasaż-Meyera - Przejazd).
 

22 sierpnia 1898
Zakończono budowę torowiska oraz nawierzchni z kostki drewnianej na ulicach Dzielnej i Skwerowej.
 

20 września 1898
Z powodu dużego napływu kandydatów na posady w KEŁ, zarząd biura tramwajowego wstrzymał przyjęcia. Lista kandydatów przyjętych na posady miała zostać wywieszona 1 października.
 

20 września 1898
Rozpoczęto prace przy budowie oświetlania elektrycznego na Nowym Rynku.
 

1 października 1898
Podano w prasie planowany termin uruchomienia tramwajów w dniu 27 października.
 

3 października 1898
Rozpoczęto budowę zjazdu międzytorowego na ulicy Piotrkowskiej przy Nowym Rynku. Budowę zakończono 14 października.
 

5 października 1898
Podano w prasie kolejny termin uruchomienia tramwajów w dniu 16 listopada. Wtedy podziewany był też przyjazd księdza J. O. Imeryteńskiego.
 

14 października 1898
Zakończono budowę zjazdu międzytorowego na ulicy Piotrkowskiej przy Nowym Rynku. Budowę rozpoczęto 3 października.
 

19 października 1898
Rozpoczęto pierwsze jazdy dla kandydatów na motorniczych KEŁ.
 

22 października 1898
Rozpoczęto czyszczenie żłobków szyn na ulicy Dzielnej i częściowo Piotrkowskiej w celu puszczenia wagonu na jazdę próbną.
 

24 października 1898
Podano w prasie kolejny termin uruchomienia tramwajów w dniu 19 listopada.
 

24 października 1898
Prasa podała informację o jazdach próbnych prowadzonych nocą na ulicy Dzielnej.
 

31 października 1898
Po zakończeniu prac przy budowie sieci tramwajowej Komisja Techniczna dokonała pierwszego przeglądu.
 

października 1898
Drukarnia W. Wścieklicy otrzymała zezwolenie na druk biletów dla KEŁ.
 

3 listopada 1898
Do tego dnia nowo mianowani konduktorzy i motorniczowie byli zobowiązani złożyć w zarządzie KEŁ kaucję 50 rubli każdy. W przypadku niezapłacenia anulowano przyjęcia.
 

8 listopada 1898
Konduktorzy otrzymali mundury, czapki i rozpoczęli jazdy w wagonach na mieście w celu zapoznania się z czynnościami służbowymi oraz przystankami.
 

24 października 1898
Podano w prasie kolejny termin uruchomienia tramwajów w dniu 23 listopada.
 
24 listopada 1898
W siedzibie Zarządu KEŁ odczytano listę pierwszych motorniczych i konduktorów.
Przyjęto 72 konduktorów z pensją 30 rubli miesięcznie i 47 motorniczych z pensją 32 rubli miesięcznie.
 

10 grudnia 1898
Władze guberni piotrkowskiej zatwierdziły trzy dokumenty porządkowe dla łódzkiej komunikacji tramwajowej:
1. Przepisy dla konduktorów KEŁ.
2. Przepisy dla motorniczych KEŁ.
3. Przepisy dla osób jadących wagonami KEŁ.
 

19 grudnia 1898
O godzinie 9:00 w obecności komisji odbiorczej dokonano ostatecznej próby jazdy wagonów tramwajowych wzdłuż ulicy Piotrkowskiej. Próby trwały kilka godzin.
 

23 grudnia 1898
Uruchomiono w Łodzi komunikację tramwajową. Uroczystego otwarcia dokonano o godzinie 13:00 na ulicy Nowo-Wysokiej koło zajezdni. Do ruchu liniowego skierowano tylko wagony silnikowe.
 

23 grudnia 1898
Uruchomiono pierwszą w Łodzi linię tramwajową, oznaczoną kolorem zielonym (nr 4) na trasie:
kierunek I
PARADYZ, Piotrkowska, Nowy Rynek, Średnia, Anstadta
, Północna, HELENÓW
kierunek II
HELENÓW, Północna, Targowa, Średnia, Nowy Rynek, Piotrkowska, PARADYZ
 

23 grudnia 1898
Wprowadzono do eksploatacji pierwsze liniowe wagony tramwajowe typu Herbrand VNB-125.
 

28 grudnia 1898
Na Piotrkowskiej przy Grand Hotelu wydarzył się pierwszy wypadek z udziałem tramwaju.
 

29 grudnia 1898
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorem białym (nr 1) na trasie:
GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
 

Linie tramwajowe KEŁ. Stan na koniec 1898 roku.

Biała (1) GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
Zielona (4) kierunek I
PARADYZ, Piotrkowska, Nowy Rynek, Średnia, Anstadta
, Północna, HELENÓW
kierunek II
HELENÓW, Północna, Targowa, Średnia, Nowy Rynek, Piotrkowska, PARADYZ

Tabor tramwajowy KEŁ. Stan na koniec 1898 roku.
(w nawiasie podano liczbę wagonów)

silnikowe (30) Herbrand VNB-125 (30)
doczepne (30) "Petersburski" (30) - nie wprowadzone do ruchu
 

1899


2 stycznia 1899

Wprowadzono do eksploatacji wagony doczepne "Petersburskie" I klasy. Wagony silnikowe były II klasy.
 

6 stycznia 1899
Car Mikołaj II podpisał dokument o warunkach budowy i eksploatacji łódzko-zgierskich i łódzko-pabianickich tramwajów elektrycznych.
Powstaje Konsorcjum p.n. "Łódzko-Zgierskie i Łódzko-Pabianickie Elektryczne Wąskotorowe Koleje Podjazdowe".
 

28 stycznia 1899
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorem żółtym (nr 3) na trasie:
DWORZEC DROGI ŻELAZNEJ, Dzielna, Piotrkowska, Nowy Rynek, Konstantynowska, Cmentarna, CMENTARZE
 
1 lutego 1899
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorem czerwonym (nr 2) na trasie:
DWORZEC DROGI ŻELAZNEJ, Dzielna, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
 

6 lutego 1899
Na Nowym Rynku doszło do pierwszego śmiertelnego wypadku z udziałem tramwaju.
 

17 lutego 1899
W tym dniu miał miejsce incydent, w którym policjant dwukrotnie pobił motorniczego za to, że ten dzwonił na niego, aby usunął się z torów.
 

29 marca 1899
Z powodu małej frekwencji w wagonach doczepnych I klasy, zarząd KEŁ zaczął czynić starania o pozwolenie zniesienia I klasy w tramwajach.
 
19 maja 1899
Odbył się przetarg między przedstawicielami towarzystw budowy tramwajów elektrycznych w sprawie budowy tras tramwajowych z Łodzi do Pabianic i Zgierza. Najniższą cenę zaoferowało Towarzystwo "Union".
 
13 czerwca 1899
Przeniesiono siedzibę Zarządu KEŁ z ulicy św. Andrzeja na ulicę Dzielną 44.
 

22 czerwca 1899
Doszło do wypadku, w którym wskakujący do tramwaju pasażer stracił nogę. Po tym incydencie Dyrekcja KEŁ postanowiła wydać zarządzenie zakazujące wskakiwania i wyskakiwania w czasie biegu wagonu.
 

24 czerwca 1899
Zarząd KEŁ postanowił zakupić 10 czteroosiowych wagonów silnikowych od firmy AEG - Berlin (Allgemeine Elektrizitäts Gesellschaft)  za kwotę 16 500 marek.
 

czerwiec 1899
Przedstawiciel Towarzystwa Budowy Kolei "Union" w Petersburgu inż. Hagen, przystąpił do niwelacji terenu pod budowę linii tramwajowych do Pabianic i Zgierza.
 

czerwiec 1899
Juliusz Kunitzer i Zenon Anstadt w imieniu Koncesjonariuszy złożyli w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych prośbę o przekształcenie Konsorcjum w Spółkę Akcyjną.
 

lipiec 1899
Przystąpiono do robót torowych wzdłuż dróg łączących Łódź z Pabianicami i Zgierzem.
 

wrzesień 1899
Rozpoczęto prace przy budowach zajezdni i elektrowni tramwajowych na Chocianowicach i Helenówku.
 

21 października 1899
Dowódca Łódzkiego Garnizonu ogłosił, iż na podstawie obowiązujących przepisów wewnątrz wojskowych, mniejsi rangą wojskowi w umundurowaniu mogą jeździć tramwajami tylko w wyjątkowych przypadkach i tylko na pomostach.
 

Linie tramwajowe KEŁ. Stan na koniec 1899 roku.

Biała (1) GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
Czerwona (2) DWORZEC DROGI ŻELAZNEJ, Dzielna, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
Żółta (3) DWORZEC DROGI ŻELAZNEJ, Dzielna, Piotrkowska, Nowy Rynek, Konstantynowska, Cmentarna, CMENTARZE
Zielona (4) kierunek I
GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Nowy Rynek, Średnia, Anstadta
, Północna, HELENÓW
kierunek II
HELENÓW, Północna, Targowa, Średnia, Nowy Rynek, Piotrkowska, GÓRNY RYNEK

Tabor tramwajowy KEŁ. Stan na koniec 1899 roku.
(w nawiasie podano liczbę wagonów)

silnikowe (50) Herbrand VNB-125 (50)
doczepne (30) "Petersburski" (30)

 

1900


13 stycznia 1900

Rozpoczęło działalność "Towarzystwo Łódzkich Dróg Żelaznych Miejskich" TŁDŻM.
 

20 kwietnia 1900
Rozpoczęto na terenie Łodzi prace przy słupach sieci trakcyjnej, które okazały się zbyt słabo zamontowane. Roboty polegały głównie na wzmacnianiu fundamentów.
 

21 kwietnia 1900
Rozpoczęto układać tor tramwajowy do Pabianic.
 

29 kwietnia 1900
Oddano nowy, siedmiotorowy segment hali na 60 wagonów w zajezdni przy ul. Nowo-Wysokiej.
 

2 maja 1900
Rozpoczęto układać tor na ul. Głównej od ul. Piotrkowskiej w kierunku Widzewa.
 

11 maja 1900
Zakończono układać torowisko w ulicach: św. Andrzeja, Gdańska i Milsza.
 
21 czerwca 1900
Zakończono budowę węzła torowego na skrzyżowaniu Piotrkowska/św. Andrzeja oraz montaż sieci trakcyjnej w ulicach: św. Andrzeja, Gdańska, Milsza.
 
czerwiec 1900
Ułożono skręt torowy w relacji południowo-wschodniej na skrzyżowaniu Piotrkowska/Dzielna
 

12 lipca 1900
Zakończono układać tor z Łodzi do Pabianic.
 

27 lipca 1900
Oddano do eksploatacji nowe torowisko na ulicach:
- św. Andrzeja (odcinek: Piotrkowska - Długa)
- Długa (odcinek: św. Andrzeja - Milsza)
- Milsza (odcinek: Długa - Leśniczówka)
 

27 lipca 1900
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorem niebieskim (nr 6) na trasie:
MILSZA/LEŚNICZÓWKA, Milsza, Długa, św. Andrzeja, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
 

1 sierpnia 1900
W kancelarii W. Jonschera podpisano akt notarialny, przekazania majątku Konsorcjum KEŁ nowopowstałej Spółce Akcyjnej "Towarzystwo Kolei Elektrycznej Łódzkiej".
 

14 sierpnia 1900
Oddano do eksploatacji drugi tor na ulicy Średniej.
 

sierpień 1900
Wprowadzono całonocne oświetlenie terenu zajezdni przy ul. Nowo-Wysokiej.
 

4 września 1900
Montaż rozjazdów w kierunku Widzewa na skrzyżowaniu Piotrkowska/Główna.
 

9 września 1900
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorami zielono-białym (nr 5) na trasie:
kierunek I
MILSZA/LEŚNICZÓWKA, Milsza, Długa, św. Andrzeja, Piotrkowska, Nowy Rynek, Średnia, Anstadta, Północna, HELENÓW
kierunek II
HELENÓW, Północna, Targowa, Średnia, Nowy Rynek, Piotrkowska, św. Andrzeja, Długa, Milsza, MILSZA/LEŚNICZÓWKA
 

9 września 1900
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorami czerwono-białym (nr 7) na trasie:
GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Dzielna, DWORZEC DROGI ŻELAZNEJ
 
29 września 1900
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorami niebiesko-białym (nr 10) na trasie:
WODNY RYNEK, Główna, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
 

29 września 1900
Uruchomiono nową linię tramwajową oznaczoną kolorem białym z niebieską pręgą (nr 9) na trasie:
WODNY RYNEK, Rokicińska, WIDZEW
 

8 października 1900
Rozpoczęto prace przy budowie torowego ruchu okrężnego wokół Górnego Rynku.
 
11 października 1900
Przywieziono drogą kolejową trzy pierwsze wagony GE-58 "Berlinki" dla przyszłych linii tramwajowych do Pabianic i Zgierza.
 

18 października 1900
Oddano do użytku mijankę na Nowym Rynku z wlotem w ulicę Konstantynowską.
 

Linie tramwajowe KEŁ. Stan na koniec 1900 roku.

Biała (1) GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
Czerwona (2) DWORZEC DROGI ŻELAZNEJ, Dzielna, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
Żółta (3) GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Nowy Rynek, Konstantynowska, Cmentarna, CMENTARZE
Zielona (4) kierunek I
GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Nowy Rynek, Średnia, Anstadta
, Północna, HELENÓW
kierunek II
HELENÓW, Północna, Targowa, Średnia, Nowy Rynek, Piotrkowska, GÓRNY RYNEK
Zielono-biała (5) kierunek I
MILSZA/LEŚNICZÓWKA, Milsza, Długa, św. Andrzeja, Piotrkowska, Nowy Rynek, Średnia, Anstadta, Północna, HELENÓW
kierunek II
HELENÓW, Północna, Targowa, Średnia, Nowy Rynek, Piotrkowska, św. Andrzeja, Długa, Milsza, MILSZA/LEŚNICZÓWKA
Niebieska (6) MILSZA/LEŚNICZÓWKA, Milsza, Długa, św. Andrzeja, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY
Czerwono-biała (7) GÓRNY RYNEK, Piotrkowska, Dzielna, DWORZEC DROGI ŻELAZNEJ
Biała z niebieską pręgą (9) WODNY RYNEK, Rokicińska, WIDZEW
Niebiesko-biała (10) WODNY RYNEK, Główna, Piotrkowska, Nowy Rynek, Nowomiejska, Zgierska, PLAC KOŚCIELNY

Tabor tramwajowy KEŁ. Stan na koniec 1900 roku.
(w nawiasie podano liczbę wagonów)

silnikowe (60) Herbrand VNB-125 (50), "Hanowerski" (10)
doczepne (42) "Petersburski" (30), "Ryski" (12)


Kalendarium z innych lat
1901 - 1920
1921 - 1940
1941 - 1960
1961 - 1970
1971 - 1980
1981 - 1990
1991 - 2000

 

KALENDARIUM
STRONA GŁÓWNA
 


© Wojciech Dębski 2006
Rozpowszechnianie i publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.