Łódzkie tramwaje i autobusy

Tabor autobusowy
Strona główna

 
Jelcz 272 MEX
1963 - 1984
 

informacje             foto-galeria          stany inwentarzowe

 
Typ: Jelcz 272 MEX
Producent: Jelczańskie Zakłady Samochodowe
Lata budowy dla Łodzi: 1963 - 1977
Ilość pojazdów: ok. 640

Pierwszy przydział: MPK (zajezdnia Kraszewskiego)
Ostatni przydział: MPK (zajezdnia Helenówek)
Data wpisu pierwszego pojazdu: 14.11.1963 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 29.02.1984 r.

Długość: 10800 mm
Szerokość: 2500 mm
Wysokość: 2900 mm
Ciężar własny: 8700 kg
Ilość miejsc siedzących: 28 + kierowca
Ilość miejsc stojących: 53
Silnik: typ Skoda 706RT, 6-cylindrowy, wysokoprężny
Pojemność silnika:
11,8 dm3
Moc silnika: 160 KM

Budowa i wyposażenie
Produkcję seryjną Jelczy 272 MEX rozpoczęto w 1963 r. W odróżnieniu od modelu 043, przeznaczonego do komunikacji międzymiastowej, w modelu 272 MEX wprowadzono kilka zmian. Jednoskrzydłowe drzwi, ręcznie obsługiwane przez pasażerów, zastąpiono dwuskrzydłowymi,  otwieranymi i zamykanymi pneumatycznie ze stanowiska kierowcy. Zlikwidowano wewnątrz nad oknami półki bagażowe oraz zmieniono układ siedzeń.
    Konstrukcja autobusu była stalowa. Nadwozie, wykonane z metalowych profili, osadzone było na ramie podłużnicowej. Poszycie zewnętrzne wykonano z blachy. Do wykończenia wnętrza zastosowano lakierowaną płytę pilśniową. Podłogę wykonano z desek i pokryto wykładziną gumową. Jelcz nominalnie przeznaczony był do przewozu 81 pasażerów, z czego 28 miejsc było siedzących.
    Autobus wyposażono w 6-cylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny o mocy 160 KM typu Škoda 706RT oraz niezsynchronizowaną, pięciobiegową, manualną skrzynię biegów. Silnik umieszczony był nad przednią osią, a napęd na tylną oś zapewniał dwuczęściowy wał.
    Produkowane przez kilkanaście lat autobusy różniły się pewnymi detalami, ale ich charakterystyczna, owalna sylwetka nie uległa zmianie. Autobusy potocznie nazywano "ogórkami"
Dostawy i przydział
Jelcze 272 MEX rozpoczęły służbę w Łodzi wraz z modelem 043. Pierwsze trzy egzemplarze MEXów o numerach bocznych 206, 207 i 208 wpisano na inwentarz w dniu 16.11.1963 r.  Kolejnych pięć przyjęto w dniu 14.12.1963 r. Autobusy te, w odróżnieniu od trzech pierwszych egzemplarzy, miały z tyłu dachu tablice kierunkowe oraz wypukłe reflektory z przodu. Różniły się także usytuowaniem i wielkością kloszy świateł kierunkowych. Od 1965 r. dla Łodzi produkowano wyłącznie wersję bez tablic kierunkowych z tyłu oraz z dwoma pełnymi oknami na lewym boku. Wszystkie Jelcze dostarczane od 1971 r. posiadały wypukłe przednie reflektory.
 

"Dzienni Łódzki" - nr 275 z dn. 19.11.1963 r.

Dostawy nowych autobusów zakończono w 1977 r. Z powodu barku pełnej dokumentacji nie udało się precyzyjnie ustalić ich liczby. Prawdopodobnie przewinęło się przez Łódź ok. 640 jednostek, a więc najwięcej z dotychczas eksploatowanych typów.
    Od 1963 r. autobusy przydzielano do zajezdni przy ul. Kraszewskiego, następnie od 1971 r. również na Limanowskiego. W latach 1976 - 1981 stacjonowały we wszystkich czterech łódzkich zajezdniach. Pod koniec służby w 1982 r. przydzielono je również do nowo otwartej zajezdni w Pabianicach.
Kolorystyka
Autobusy malowano na kremowo (pas okienny, dach, zderzaki) i czerwono (burty). W późniejszym okresie zderzaki malowano również na żółto, czerwono lub szaro.

Eksploatacja
Jelcze 272 MEX były najliczniejszą serią autobusów miejskich jakie jeździły po Łodzi. Pierwsze egzemplarze włączono do ruchu w listopadzie 1963 r., a do końca lat 60. zakupiono ich ponad 100. Duże i regularne dostawy w latach 1971 - 1977 sprawiły, że "ogórki" przez kilka lat były podstawowym typem miejskiego autobusu. W MPK jeździły na wszystkich liniach i stacjonowały we wszystkich zajezdniach. Pod koniec 1977 r. było ich na inwentarzu około 500 sztuk.
    Autobusy miały opinię solidnych pojazdów, jednak niedostateczna ilość remontów kapitalnych i napraw głównych miały kluczowy wpływ na ich dość krótką żywotność. Zdecydowana większość Jelczy została wycofana między piątym, a siódmym rokiem eksploatacji, pokonując w tym czasie od 500 do 600 tys. km.  Po zakończeniu produkcji ich liczba szybko malała. Od 1978 r. zaczęły je zastępować Jelcze PR 110U, a od 1980 r. Ikarusy 280.
    Pod koniec eksploatacji część autobusów skierowano do nowej zajezdni w Pabianicach. Stamtąd obsługiwały lokalne linie. Z Helenówka najczęściej kierowano je na linie w Zgierzu i Głownie. Najdłużej eksploatowano wozy o numerach 2781, 2782, 2783 i 2784. Skreślono je z inwentarza zajezdni Helenówek w dniu 29.02.1984 r. Linia 65 była jedną z ostatnich, na której kursowały w Łodzi Jelcze 272 MEX. Poniżej tabelka z datami likwidacji w poszczególnych zajezdniach.
 
Zajezdnia
Lata eksploatacji Jelczy
Data skreślenia ostatniego Jelcza Numery taborowe
Kraszewskiego
1963 - 1982

22.11.1982

1230, 1794
Helenówek
1976 - 1984

29.02.1984

2781, 2782, 2783, 2784
Limanowskiego
1971 - 1983

11.02.1983

3698, 3794, 3795, 3796, 3798, 3799, 3832, 3885, 3899
Nowe Sady
1976 - 1981

28.02.1981

4046
Pabianice
1982 - 1983

12.12.1983

5699, 5775, 5776, 5780, 5781, 5783, 5787, 5791, 5793

Po wycofaniu z eksploatacji wiele autobusów sprzedano osobom prywatnym lub przekazano różnym instytucjom. Kilka pojazdów przebudowano na techniczne, a niektóre z nich wykorzystywano jeszcze w latach 90. Prawdopodobnie najdłużej zachowanym egzemplarzem w oryginale był wóz 3884, pełniący przez kilka lat funkcję magazynu w zakładzie kamieniarskim. Pocięto go na złom ok. 2000 r.
    Do czasów obecnych przetrwał tylko jeden techniczny Jelcz, służący dawniej w zajezdni Nowe Sady. Jest on przeznaczony na eksponat muzealny.
    W dniu 18.09.2008 r. na ulicach miasta pojawił się gościnnie warszawski eksponat o numerze bocznym 1983, który uświetnił obchody 60. rocznicy uruchomienia komunikacji autobusowej w Łodzi.

Foto-galeria
Początki eksploatacji, lata 60.
 

 

   

Jelcz MEX - 207 lub 208 jako linia 57 na ul. Piotrkowskiej.
Jeden z trzech pierwszych egzemplarzy dostarczonych do Łodzi.
Foto: T. Biliński; ok. 1966 r.

Jelcz MEX - 200 przy zajezdni na ul. Kraszewskiego.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1966 r.
 

   

Wnętrze Jelcza MEX - 183. W głębi konduktorka na specjalnym
stanowisku, które w latach 70. likwidowano.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1968 r.

Wnętrze Jelcza MEX - 183.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1968 r.
 

   

 Jelcz MEX - 177 po kolizji z Ikarusem 620 - 129.
Ulica Nowotki przy Szarotki.
Foto: Marian Linczewski; 1969 r.

Jelcz MEX - 1 jako linia F na ul. Głównej przy Sienkiewicza.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1969 r.
 

   


"Ogórki" w latach 70.
 

   
   

Jelcz MEX - 79 na ul. Dąbrowskiego.
Foto: K. Kaczyński; 1971 lub 1972 r.

Jelcz MEX - 566 na myjni w zajezdni Limanowskiego.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1973 lub 1974 r.

   

Jelcze MEX na pętli przy ul. Gojawiczyńskiej.
Na pierwszym planie wóz 30 jako linia 72.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1974 r.

Jelcz MEX - 486 przy stanowisku do wlewania wody.
Zajezdnia Limanowskiego.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1974 r.

   

Jelcz MEX - 473 jako linia H na ul. Narutowicza.
Foto: Bohdan Turżański; 1975 r.
 

Jelcz MEX - 813 jako linia 51 w serialu "Daleko od szosy".
Ulica Okólna.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; 1976 r.

   

Jelcz MEX - 605 jako linia 85 w serialu "Daleko od szosy".
Pętla Widzew (wiadukt).
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; 1976 r.

Jelcz MEX - 549 jako linia 80.
Foto: Wiesław Kwiatkowski; 06.1976 r.
 

   

Wnętrze Jelcza MEX - 631 jako linia 70.
Foto: Wiesław Kwiatkowski; 06.1976 r.

Jelcz MEX - 545 w zajezdni Limanowskiego.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1976 r.

   

Jelcz MEX - 3814 w zajezdni Limanowskiego.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1978 r.

Jelcz MEX - 1154 w zajezdni Kraszewskiego.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1979 r.

   

 

Jelcz MEX - 4105 podczas wjazdu na zajezdnię Nowe Sady.
Foto: Janusz Kowalski; 1979 r.

 

   


Ostatnie lata eksploatacji
 

   

Jelcz MEX - 2029 jako linia 52 dojeżdża do pętli przy pl. Dąbrowskiego.
Foto: Olle S. Nevenius; 06.1980 r.

Jelcz MEX - 2397 jako linia K na pętli 11 Listopada.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1981 r.
 

   


Po zakończeniu służby liniowej
 

   

Jelcz MEX w trakcie złomowania na terenie zajezdni.
Podobny los spotkał większość łódzkich egzemplarzy.
Foto: Janusz Kowalski. "Tramwajarz Łódzki" - 30.09.1981 r.
 

Kasacja jednego z technicznych Jelczy.
Zajezdnia Limanowskiego.
Foto: Wojciech Dębski; 17.02.1995 r.

Wrak liniowego Jelcza MEX - 3884,
wycofanego z ruchu w dniu 22.10.1982 r.
Foto: Wojciech Dębski; 7.11.1996 r.

Ostatni istniejący egzemplarz technicznego Jelcza
(ex liniowego) zachowano na historyczny.
Foto: Wojciech Dębski; 18.09.2009 r.

   


Gościnnie w Łodzi
 

   

Muzealny Jelcz 272 MEX - 1983, który przyjechał z Warszawy
na obchody 60. rocznicy uruchomienia komunikacji
autobusowej w Łodzi. Ulica Narutowicza przy Wierzbowej.
Foto: Wojciech Dębski; 18.09.2008 r.

Wnętrze warszawskiego, muzealnego Jelcza 272 MEX - 1983.
Foto: Wojciech Dębski; 18.09.2008 r.

 

   


Stany inwentarzowe
 

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

1963 8 8

206, 207, 208, 209, 210, 211, 212, 213

-  
1964 8 -

 

-  
1965 17 9

192, 193, 194, 195, 196, 197, 198, 199, 200

-  
1966 42 25

167, 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174, 175, 176, 177, 178, 179, 180, 181, 182, 183, 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191

-  
1967 42 -   -  
1968 99 57

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57

-

 

1969 124 26

58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83

1

207

1970 120 -   4

32, 68, 185, 211

1971 166 54

700, 701, 702, 703, 704, 705, 706, 707, 708, 709
710, 711, 712, 713, 714, 715, 716, 717, 718, 719
720, 721, 722, 723, 724, 725, 726, 727, 728, 729, 730, 731, 732, 733, 734, 735, 736, 737, 738, 739, 740, 741, 742, 743, 744, 745, 746, 747, 748, 749, 750, 751, 752, 753

8

36, 48, 70, 81, 190, 191, 197, 198, 706

1972 210 48

643, 644, 645, 646, 647, 648, 649, 650, 651, 652, 653, 654, 655, 656, 657, 658, 659, 660, 661, 662,
664, 665, 666, 667, 669, 670, 671, 672, 675, 676, 677, 683, 684, 685, 686, 687, 688, 689, 690, 691, 692, 693, 694, 695, 696, 697, 698, 699

4

4, 21, 723, 729

1973 286 85

485, 486, 487, 488, 489, 490, 491, 492, 493, 494, 495, 496, 497, 498, 499, 500, 530, 531, 532, 533, 534, 535, 536, 537, 538, 539, 540, 541, 542, 543, 544, 545, 546, 547, 548, 549, 550, 551, 552, 553, 554, 555, 556, 557, 558, 559, 560, 561, 562, 563, 564, 565, 566, 567, 568, 569, 570, 571, 572, 573, 574, 575, 576, 577, 578, 579, 580, 581, 582, 583, 584, 585, 586, 587, 588, 589, 590, 635, 636, 637, 638, 639, 640, 641, 642

9

12, 80, 174, 188, 210, 212, 213, 533, 717

1974 335 56

445, 446, 447, 448, 449, 450, 451, 452, 453, 454, 455, 456, 457, 458, 459, 460, 461, 462, 463, 464, 465, 466, 467, 468, 469, 470, 471, 472, 473, 474, 475, 476, 477, 478, 479, 480, 481, 482, 483, 484, 591, 592, 593, 594, 595, 596, 597, 598, 599, 600, 629, 630, 631, 632, 633, 634

7

19, 183, 189, 200, 209, 535, 738

1975 377 81

433, 434, 435, 436, 437, 438, 439, 440, 441, 442, 443, 444, 611, 612, 613, 614, 615, 616, 617, 618, 619, 620, 621, 622, 623, 624, 625, 626, 627, 628, 754, 755, 756, 757, 758, 759, 760, 761, 762, 763, 764, 765, 766, 767, 768, 801, 802, 803, 804, 805, 806, 807, 808, 809, 810, 811, 812, 813, 814, 815, 816, 817, 818, 819, 820, 821, 822, 823, 824, 825, 826, 827, 828, 829, 830, 839, 840, 841, 842, 843, 844,

39

1, 2, 3, 6, 7, 10, 11, 23, 29, 33, 41, 44, 45, 46, 47, 49, 50, 53, 54, 61, 72, 78, 82, 168, 170, 173, 175, 176, 177, 178, 180, 182, 184, 195, 199, 206, 208, 455, 720

1976 448 109

774, 775, 776, 777, 778, 779, 780, 781, 782, 783, 784, 785, 786, 787, 788, 789, 790, 791, 792, 793, 794, 795, 796, 797, 798, 799, 845, 846, 847, 848, 849, 850, 851, 852, 853, 854, 855, 856, 857, 858, 859, 860, 861, 862, 863, 864, 865, 866, 867, 868, 869, 870, 871, 872, 873, 874, 875, 876, 877, 878, 879, 880, 881, 882, 883, 884, 1201, 1202, 1203, 1204, 1205, 1206, 3001, 3002, 3003, 3004, 3005, 3006, 3007, 3008, 3009, 3010, 3011, 3012, 3013, 3014, 4301, 4302, 4303, 4304, 4305, 4306, 4307, 4308, 4309, 4310, 4311, 4312, 4313, 4314, 4315, 4316, 4317, 4318, 4319, 4320, 4321, 4322, 4323, 4324, 4325

40

8, 9, 14, 15, 18, 20, 22, 24, 25, 26, 28, 30, 34, 35, 37, 40, 42, 43, 62, 63, 69, 77, 83, 167, 171, 172, 179, 181, 186, 187, 192, 193, 194, 438, 443, 473, 475, 497, 547, 700,


Brak pełnych danych z lat 1977 - 1982
 
1982 94 -   ?

brak pełnych danych

1983 4 -   90

2001, 2003, 2005, 2006, 2009, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2021, 2023, 2026, 2027, 2028, 2029, 2030, 2136, 2489, 2493, 2495, 2695, 2697, 2785, 2786, 2787, 2788, 2789, 2790, 2795,
3602, 3614, 3698, 3794, 3795, 3796, 3798, 3799, 3832, 3834, 3841, 3842, 3852, 3858, 3860, 3861, 3862, 3874, 3877, 3885, 3899,
5497, 5498, 5599, 5678, 5679, 5680, 5681, 5682, 5683, 5684, 5685, 5686, 5687, 5689, 5696, 5697, 5699, 5772, 5773, 5774, 5777, 5779, 5780, 5782, 5783, 5784, 5785, 5787, 5788, 5792, 5793, 5794, 5795, 5796, 5797, 5798, 5799

1984 - -   4

2781, 2782, 2783, 2784

Tabor autobusowy
Strona główna

Strona dodana 27.08.2012


©
Wojciech Dębski

 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.