Łódzkie tramwaje i autobusy

Informacje i ciekawostki
Strona główna

 

Bocznice tramwajowe


Strona poświęcona bocznicom tramwajowym, znajdującym się poza obrębem zajezdni i krańcówek.

Bocznica do Dworca Fabrycznego
Bocznica na ul. Kopernika 56/58
Bocznica do cmentarza wojskowego
Bocznica do fabryki konserw
 Bocznica do Kruszowa
 Bocznica do Monopolu
Bocznica do Rzeźni Miejskiej
Bocznica w Tuszynie
Bocznica w Emilii

 

Bocznica do Dworca Fabrycznego
1914 - 1933

Bocznica przebiegała ulicą Skwerową od ul. Dzielnej w kierunku budynku Dworca Fabrycznego. Bocznicę wykorzystywano do transportu rannych. Wybudowano ją na żądanie niemieckich władz okupacyjnych. Początkowo na ul. Skwerową można było wjechać jedynie od strony zachodniej. Łuk w relacji południowo–wschodniej oddano do użytku w październiku 1925 r. Bocznica przecinała dwa tory kolejowe i kończyła się na placu przed budynkiem Dworca Fabrycznego. W 1933 r. przebudowano trasę przy ul. Składowej likwidując jednocześnie wjazd na plac przy dworcu.
(opracowanie Bartosz Stępień)
 

   

Bocznica tramwajowa przy Dworcu Fabrycznym.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1917 r.
 

   

Bocznica na ul. Kopernika 56/58

Bocznica zaczynała się od biegnącego w stronę centrum toru liniowego na ul. Kopernika. Liczyła 96,5 m długości i służyła do przewozu transformatorów z firmy "Elektrobudowa". Firma powstała w Łodzi roku 1917, jako mały warsztat elektrotechniczny „Bracia Jaroszyńscy“. W 1922 roku rozwijająca się wytwórnia została przekształcona w spółkę akcyjną "Elektrobudowa" S.A. – Wytwórnia Maszyn Elektrycznych. W 1925 r. rozpoczęto produkcję transformatorów suchych dla energetyki. W 1926r. firma przenosi się do większych budynków przy ul. Kopernika 56/58, co umożliwia podjęcie produkcji transformatorów olejowych. Budowano największe wówczas w Polsce silniki elektryczne i transformatory – największa jednostka o mocy 21 MVA została zbudowana dla Elektrowni Warszawskiej. W czasie wojny "Elektrobudowa" znalazła się pod zarządem niemieckim, a w 1945 roku fabrykę upaństwowiono. W 1950 r. otrzymała nazwę Zakłady Wytwórcze Transformatorów M-3. Wzrastająca produkcja (rozbudowa przemysłu i eksport do ZSRR) spowodowała konieczność powiększenia fabryki. Nowy zakład wybudowano w Łodzi, przy ulicy Aleksandrowskiej 67/93. Przedsiębiorstwo otrzymało nazwę ELTA – Fabryka Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej im. Bojowników PPR. Obecnie fabryka działa w ramach globalnego koncernu ABB.
(opracowanie Jerzy Wojtowicz)
 

Łódź, ul. Kopernika 56/58. Miejsce, gdzie dawniej skręcał tor bocznicy. Foto: Bartosz Stępień; 9.08.2003 r.
 

 

Fragment nieczynnej bocznicy kolejowej. Obok przebiegał tor tramwajowy. Łódź, ul. Kopernika 56/58.
Foto: Bartosz Stępień; 9.08.2003 r.
 

   

Rozeta z hakiem podtrzymującym dawniej sieć trakcyjną. Łódź, ul. Kopernika 56/58.
Foto: Bartosz Stępień; 9.08.2003 r.

   

 

   

Bocznica do cmentarza wojskowego
1915 - 1922

Bocznica istniała w latach 1915 - 1922. Zaczynała się w rejonie obecnego skrzyżowania ul. Konstantynowskiej i Unii Lubelskiej. Brak więcej danych.
 

Bocznica do fabryki konserw
1918 - 1921

Bocznicę wybudowano na rozkaz niemieckich władz okupacyjnych w lipcu 1918 r. Przebiegała ul. Targową, następnie Południową łukiem do posesji nr 46. Do użytku gotowa była we wrześniu 1918 r. Przewozy rozpoczęto 29 października 1918 r. Bocznicę wykorzystywano do przewozu mięsa z Rzeźni Miejskiej przy ul. Inżynierskiej. celu połączenia Rzeźni Miejskiej i nowopowstałej Fabryki Konserw. Aby można było takie przejazdy realizować przy wykorzystaniu istniejącej sieci torowej, musiały powstać dwa nowe odcinki: do Rzeźni Miejskiej i do fabryki konserw. Kolej Elektryczna Łódzka nie mogąc nigdzie zamówić wagonów do przewozu mięsa, wypożyczyła i przystosowała  w swoich warsztatach kilka wagonów towarowych z ŁWKD. Po spełnieniu zadania bocznica byłą wykorzystywana bardzo krótko, gdyż 18 listopada 1918 r. nastąpił koniec okupacji niemieckiej w Łodzi. Zlikwidowano ją w 1921 roku.
 

Bocznica do Kruszowa
1916 - 1931

Bocznica długości 662 m rozpoczynała się od toru liniowego w Tuszynie i biegła do cegielni w Kruszowie. Służyła głównie do transportu cegieł. Na początku lat 20. XX w. przez pewien czas odbywały się nią również kursy pasażerskie. W 1931 r. zaprzestano jej użytkowania.
 

   

Bocznica z Tuszyna do Cegielni Kruszów.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1918 r.

   
     

Bocznica do Monopolu
1917 - 1924

Bocznica rozpoczynała się w okolicach obecnego skrzyżowania ul. Rokicińskiej i Wydawniczej. Brak danych.
 

Bocznica do Rzeźni Miejskiej
1917 - 1922

Bocznica rozpoczynała się przy ulicy Pańskiej i biegła ulicami Radwańską i Inżynierską. Następnie rozdwajała się i na teren zakładu wbiegały dwa tory. Bocznica przeznaczona była do przewozu mięsa z rzeźni do fabryki konserw. Wybudowano ją na rozkaz niemieckich władz okupacyjnych w lipcu 1918 roku. Gotowa była do użytku we wrześniu 1918. Przewozy rozpoczęły się 29 października 1918 r. Prawdopodobnie bocznicę północną wraz z łukiem oraz odcinek prosty bocznicy południowej wyłączono z eksploatacji w 1921, zaś resztę odnogi  do ul. Pańskiej wyłączono z eksploatacji w 1922 r.  W 1936 ponownie uruchomiono ten odcinek dobudowując długi łuk na skrzyżowaniu Radwańska/Żeromskiego (w relacji północno-zachodniej). Nie ma pewności, czy to te same tory, gdyż długość odcinków i mijanki jest inna niż w 1918 r.
 

Bocznica w Tuszynie

Brak danych
 

 

Fragment dawnej bocznicy tramwajowej w Tuszynie.
Foto: Bartosz Stępień;30.08.2005 r.

 

Fragment dawnej bocznicy tramwajowej w Tuszynie.
Foto: Bartosz Stępień;30.08.2005 r.

     

Bocznica w Emilii
1917 - ok.1986

Byłą to jednotorowa bocznica rozpoczynająca się od toru linii ozorkowskiej. Biegła w kierunku wschodnim do kopalni piasku. Często nazywana też górą żwirową.
Powierzchnia gruntu w żwirowni Emilia wynosiła 4 ha 3781m². Grunt nabyto aktem z 28.11.1917 r. okazanym przed rejentem Chrzanowskim. Kopalnię piasku uruchomiono w 1927 r. doprowadzając tam bocznicę tramwajową. W dniu 10.07.1950 r. MZK zwróciło się do władz o przyznanie pasa gruntu (powierzchnia 1452 m²), należącego do osoby prywatnej. Celem było doprowadzenie drogi do podstacji i żwirowni w Emilii. Orzeczeniem z dnia 23.01.1951 r. właściciel gruntu zrzekł się go na rzecz MZK. Następnie 14.10.1952 r. nastąpiło protokólarne przejęcie gruntu pod budowę drogi. W latach 60. XX w. powstała tam suszarnia piasku. Wybudowano ją na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia 25.05.1966 r. wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury.

Plan bocznicy do żwirowej góry w Emilii. Ze zbiorów MKM MPK-Łódź.
 

Przez wiele lat bocznicę wykorzystywano do wywozu piasku dla poszczególnych zajezdni, który następnie wykorzystywano w wagonach silnikowych do hamowania. W kopalni dokonywano również fizycznych kasacji wagonów. W latach 1981 - 1983 bocznica służyła jako punkt przeładunkowy dla pudeł wozów tramwajowych. Holowano je tu z zajezdni, następnie rozwożono do pobliskich działek na Słowiku. W połowie lat 80. bocznicę zaprzestano eksploatować. Podczas modernizacji nawierzchni drogi krajowej łuk zalano asfaltem. Dalej tor  zdemontowano, układając na jego miejscu betonowe płyty. Przez wiele lat "pamiątką" był stojący tam wagon 5N - 311, który dojechał w 1981 r. na własnych kołach, następnie bezpośrednio z bocznicy postawiono go na działce tuż za siatką.
 

 

Fragment nieczynnej bocznicy na wysokości przystanku tramwajowego w Emilii.
Foto: Zbigniew Sławiński; ok. 1982 r.

 

Fragment nieczynnej bocznicy tramwajowj w Emilii.
Foto: Zbigniew Sławiński; ok. 1982 r.
 

     

   

Droga z betonowych płyt na miejscu dawnej bocznicy.
Emilia.
Foto: Wojciech Dębski; 02.05.2007 r.

   
     

Informacje i ciekawostki
Strona główna
 

Strona dodana

©
Wojciech Dębski
 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.