Łódzkie tramwaje i autobusy

Tabor tramwajowy
Strona główna

Wagon silnikowy Herbrand VNB125
1898 - 1929

 

Herbrand VNB125 z doczepą "petersburską" na ul. Piotrkowskiej 1899 r. Foto: Bronisław Wilkoszewski.

 
Typ: Herbrand VNB125
Producent: Waggonfabrik AG vormals P. Herbrand & Comp. Köln-Ehrenfeld.
Lata budowy: 1898, 1899
Liczba pojazdów: 50
Numery taborowe: 1 - 50
Pierwszy przydział:
KEŁ, zajezdnia ul. Tramwajowa
Ostatni przydział:
KEŁ, zajezdnia ul. Tramwajowa
Data wpisu pierwszego pojazdu: 28.12.1898 r.
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 1929 r.

NADWOZIE
Konstrukcja: drewniana
Długość: 7800 mm
Szerokość: 2000 mm
Wysokość: 3245 mm
Ciężar własny:
7480 kg
Dach: drewniany, pokryty masą elastyczną oraz płótnem nasyconym farbą wodoodporną. Nad przedziałem pasażerskim świetlik dachowy z wychylnymi okienkami
Podłoga: drewniana, wykończona drewnianymi listwami
Drzwi zewnętrzne: brak
Drzwi wewnętrzne: jednoskrzydłowe przesuwne ręcznie (oddzielały pomost od przedziału pasażerskiego)
WNĘTRZE
Rodzaj siedzeń: drewniane ławki wzdłuż okien
Liczba miejsc siedzących:
20
Liczba miejsc stojących: 14 (tylko na pomostach)
Ogrzewanie: brak
Oświetlenie: -
Wentylacja: przesuwne do dołu szyby w bocznych oknach, wychylne okienka w świetliku dachowym

PODWOZIE
Liczba wózków:
1
Liczba osi:
2
Rozstaw osi: 1800 mm
Średnica kół: 800 mm
Typ silnika/moc: VNB125/2 x 19 kW
Hamulce: elektryczny - obsługiwany korbą nastawnika oraz ręczny klockowy do umiejscawiania - obsługiwany korbą

Odbierak prądu: typ rolkowy (1 szt.)



 
 

Herbrandy VNB125 były pierwszymi liniowymi tramwajami jakie kursowały w Łodzi. Pierwszych sześć wagonów, jeszcze bez wyposażenia elektrycznego, sprowadzono w czerwcu 1898 roku. Jazdy próbne po mieście odbyły się 4 października, a ruch liniowy zainaugurowano 23 grudnia. Wówczas na stanie było 30 wagonów. W 1899 roku zakupiono 20 wagonów.
Herbrandy były przedstawicielami typowej konstrukcji dwuosiowego wagonu z końca XIX wieku. Pomosty były nie oszklone. Otwory drzwiowe podczas jazdy po lewej stronie zabezpieczały metalowe atrapy. Przedział pasażerski oddzielony był od pomostów przeszklonymi ściankami działowymi, z których każda posiadała przesuwne drzwi. Okna boczne osadzono w ruchomych, drewnianych ramach, które charakteryzowały się zaokrąglonymi zwieńczeniami w górnej części. Wewnątrz wzdłuż burt zamontowano drewniane ławki, na których pasażerowie siedzieli plecami do okien.

 

Rysunek orientacyjny wagonu Herbrand VNB125 z początku eksploatacji. Wagony silnikowe II klasy pomalowane były w kolorach żółtym i zielonym (schemat malowania jak na rysunku).

 



Wnętrze Herbranda VNB125. Foto ze zbiorów MKM MPK-Łódź.

 

 
Herbrand VNB125 z doczepą "petersburską" przy zajezdni na ul. Nowo-Wysokiej (Tramwajowej). Skład tuż przed pierwszym kursem z pasażerami.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 23.12.1898 r.
  Wagony nr 30 i 5 w niewykończonej zajezdni, krótko przed wprowadzeniem do eksploatacji.
Foto ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1898 r.
     
 

Komisja Techniczna na tle Herbranda VNB125 - 20.
Zajezdnia przy ul. Nowo-Wysokiej (Tramwajowej).
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1898 r.

 

Herbrandy VNB125 - 29 i 21 na ul. Piotrkowskiej
przy Nowym Rynku.
Foto: Bronisław Wilkoszewski; 1899 lub 1900 r.

     
 

Herbrand VNB125 na przystanku, na ul. Piotrkowskiej przy Andrzeja. W pierwszych latach eksploatacji wagony wyposażone były w drewniane żaluzje.
Foto: Bronisław Wilkoszewski; 1899 lub 1900 r.

 

Herbrand VNB125 - 10 z doczepą "petersburską" w obsłudze linii "Górny Rynek - Helenów". Nowy Rynek.
Foto: Bronisław Wilkoszewski; 1899 lub 1900 r.
 

     

Wagony eksploatowano wyłącznie na liniach miejskich. Kursowały pojedynczo lub z jedną doczepką. Podczas pierwszych remontów zlikwidowano drewniane żaluzje przy oknach, zastępując je firankami. Dla poprawy warunków pracy motorniczego zamontowano z przodu dodatkowe daszki. Krótko przed wybuchem I wojny światowej przebudowano pomosty, tworząc tzw. tarany na wysokości podłogi. Modernizacji dokonano na wzór nieco młodszych wagonów GE58 i U107c. W latach 1918 i 1919 oszklono we wszystkich wagonach pomosty.

 

Rysunek orientacyjny wagonu Herbrand VNB125 z początku lat 20. XX w. Wagon w wersji z oszklonymi pomostami.
Po 1918 r. kolor żółty na burtach zastąpiono kremowym.

 
Herbrandy VNB125 w wersji z oszklonymi pomostami, w hali zajezdni przy ul. Tramwajowej. Uwagę zwracają różne prześwity okien oraz konstrukcje wózków.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; I poł. lat 20. XX w.
  Herbrand VNB125 - 32 w wersji z oszklonymi pomostami przed halą zajezdni "Tramwajowa".
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; I poł. lat 20. XX w.
   

W połowie lat 20. XX w. przystąpiono do bardziej zawansowanych modernizacji z założeniem wyremontowania wszystkich Herbrandów VNB125. Jako pierwszy przebudowano wóz nr 10, który w rezultacie wyglądał zupełnie jak nieco młodszy model U107c. Silnik VNB125 zastąpiono mocniejszym SL50, co wiązało się także w wymianą wózka na typ UC. Do 1926 r. przebudowano podobnie jeszcze wozy nr 4, 15, 17, 40 i 42, a do 1927 r. łącznie 20 wagonów. Dalsze remonty jednak wstrzymano. Powodem były trudności z ograniczeniami importowymi oraz pewne kłopoty związane z eksploatacją wspomnianych wagonów. Do 1929 roku, mimo zaawansowanych modernizacji w kilku wagonach, wszystkie przebudowano ostatecznie na wozy doczepne nadając im numerację od 301 w górę. Jako doczepy część wagonów przetrwała w ruchu liniowym do 1961 roku.
Prawdziwym rarytasem jest zachowane nadwozie dawnego wagonu nr 11, które uratował Klub Miłośników Starych Tramwajów odkupując je od prywatnej osoby. Wagon pełnił tam rolę altany. Obecnie stacjonuje w historycznej zajezdni Brus.

 

Nadwozie dawnego wagonu nr 11 na terenie zajezdni Brus. Foto: Wojciech Dębski; 15.12.2013 r.

 

Stany inwentarzowe

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

1898 30 30

1 - 30

-

 

1899 50 20

31 - 50

-  
1900 50 -   -  
1901 50 -

 

-  
1902 50 -   -

 

1903 50 -   -  
1904 50 -   -  
1905 50 -   -  
1906 50 -   -  
1907 50 -   -  
1908 50 -   -  
1909 50 -   -  
1910 50 -   -  
1911 50 -   -  
1912 50 -   -  
1913 50 -   -  
1914 50 -   -  
1915 50 -   -  
1916 50 -   -  
1917 50 -   -  
1918 50 -   -  
1919 50 -   -  
1920 50 -   -  
1921 50 -   -  
1922 50 -   -  
1923 50 -   -  
1924 50 -   -  
1925 45 -   5

przebudowane na doczepne

1926 45 -   -  
1927 40 -   5

przebudowane na doczepne

1928 35 -   5

przebudowane na doczepne

1929 - -   35

przebudowane na doczepne

   

Tabor tramwajowy
Strona główna
 

Strona utworzona 20.09.2006

© Wojciech Dębski
 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.