Łódzkie tramwaje i autobusy

Tabor tramwajowy
Strona główna

Wagon "hanowerski"
1901 - 1911

 

Wagon "hanowerski" przed halą zajezdni "Tramwajowa". Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; ok. 1901 r.

 

Typ:
"hanowerski"
Producent:
Hannoversche Holzbearbeitungs und  Waggonfabriken (vormala Max Menzel) A. G.
Rok budowy: 1901
Ilość pojazdów: 10
Numery taborowe: 51 - 60
Pierwszy przydział: Kolej Elektryczna Łódzka (KEŁ), zajezdnia ul. Tramwajowa
Ostatni Przydział: Kolej Elektryczna Łódzka (KEŁ), zajezdnia ul. Tramwajowa
Data wpisu pierwszego pojazdu: 1901
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 1911

Długość wagonu: 11000 mm
Szerokość wagonu: 2000 mm
Wysokość wagonu: brak danych
Ciężar własny: brak danych
Ilość miejsc siedzących: 32 (podłużne ławki)
Ilość miejsc stojących: 16 (tylko na pomostach)
Typ silnika/moc: brak danych
Wózek dwuosiowy: 2
Rozstaw osi: brak danych
Średnica kół tocznych: 840 mm i 640 mm
 
 

Budowa

Szkielet nadwozia był drewniany i oparty na ramie nośnej podłogi o konstrukcji mieszanej, metalowo - drewnianej. Para głównych podłużnic była wykonana z walcowanych profili stalowych, resztę belek ostoi wykonano z dębiny. Poszycie ścian bocznych wykonano z blachy stalowej o grubości ok. 1,5 mm. Okna ścian bocznych osadzone były w drewnianych ramach. Okna szerokie (190 cm) były nieruchome, dwa okna o szerokości 95 cm były otwierane przesuwnie do dołu.
Dach był w całości drewniany, pokryty masą elastyczną i płótnem nasyconym farbą wodoodporną. Na długości przedziału pasażerskiego znajdowała się skrzynia świetlikowa z wychylnymi okienkami. Na ściankach frontowych skrzyni znajdowały się otwory wentylacyjne. Pośrodku zamontowano mechanizm sprężynowy z rolkowym odbierakiem prądu. Dach wagonu opasany był na wysokości pomostów rynienką, która miała za zadanie zabezpieczać wejścia do wagonu przed spływającą deszczówką.
Przedział pasażerski był wewnątrz podzielony na dwie części. Nieco ponad 1/3 długości zajmował przedział klasy I, pozostałą część stanowiła klasa II. Wewnątrz wzdłuż burt zamontowano drewniane ławki, na których pasażerowie siedzieli plecami do okien.
Pudło wagonu spoczywało na dwóch wózkach tzw. systemu trakcji maksymalnej (maximum traction truck). Wózki posiadały dwie średnice kół - napędowe 840 mm i toczne 640 mm.

 

Eksploatacja

Wagony dostarczono do Łodzi drogą kolejową, wiosną 1901 r. Rozładowano je na bocznicy kolejowej KEŁ przy ul. Tramwajowej. Wszystkie przydzielono do zajezdni przy ul. Tramwajowej, gdzie stacjonowały do końca swojej eksploatacji. Wagony otrzymały numery 51 - 60, kolejne po Herbrandach VNB125.
Eksploatacja wagonów "hanowerskich" nie przebiegała w Łodzi najlepiej. Od samego początku wadliwe okazały się układy hamulcowe, o czym poinformowano dostawcę. W 1902 r. zastosowano w układzie hamulcowym zmiany konstrukcyjne, zaproponowane przez producenta. Wagony źle sprawowały się na ostrych łukach. Często się wykolejały. Fakt ten potwierdzać mogą nieliczne fotografie, na których wagony "hanowerskie" widać głównie na linii 1, kursującej z pl. Kościelnego do Górnego Rynku. "Jedynka" przez wiele lat miała trasę przebiegającą w linii prostej.
Pod koniec dekady odstawiono pięć wagonów z uwagi na zły stan techniczny nadwozi. Zamierzano zastąpić je nowymi, krótszymi o ponad metr. W wyniku niekorzystnych propozycji cenowych od producenta, zakupu nie zrealizowano. Ostatecznie w 1911 r. wszystkie wycofano z ruchu. Wyposażenie elektryczne zamontowano w nowych Herbrandach GE, które otrzymały w spadku również numerację taborową. Losy wagonów po zakończeniu eksploatacji są nieznane.

 

 
Rozładunek wagonu "hanowerskiego" na bocznicy przy ul. Tramwajowej.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź; 1901 r.
  Wagon "hanowerski" w składzie z doczepą" petersburską".
Nowy Rynek.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1905 r.
     
 

Wagon "hanowerski" z doczepą na linii 1.
Ulica Piotrkowska.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1905 r.

 

Wagon "hanowerski" z doczepą na linii 1.
Ulica Piotrkowska.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego; ok. 1905 r.

     

Stany inwentarzowe

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

1901 10 10

51 - 60

-  
1902 10 -   -

 

1903 10 -   -  
1904 10 -   -  
1905 10 -   -  
1906 10 -   -  
1907 10 -   -  
1908 10 -   -  
1909 10 -   -  
1910 10 -   -  
1911 - -   10

51 - 60

   

Tabor tramwajowy
Strona główna
 

Strona utworzona 23.12.2008
 

© Wojciech Dębski
 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.