Łódzkie tramwaje i autobusy

Tabor tramwajowy
Strona główna


Wagon typu 805N (105NW)
1977 - 2000
 

informacje
rysunki
stany inwentarzowe

Skład 805N - 455 + 456 podczas jazdy próbnej na pętli Radiostacja; 1978 r.  Fot. Michał Malinowski
 

Tramwaje typu 805N były wąskotorową wersją wagonów 105N. Ich seryjną produkcję w "Konstalu" rozpoczęto w 1974 r. Początkowo budowano je wyłącznie dla miast z rozstawem szyn 1435 mm. Pierwsze dwa prototypowe egzemplarze, oznaczone przez producenta jako typ 105NW, trafiły do Łodzi na początku 1977 r. Następne pojawiły się dopiero rok później. Nowe tramwaje spotkały się z uznaniem pasażerów. Na tle dominującego wówczas taboru dwuosiowego prezentowały się nowocześnie. Ich eksploatacja przebiegała ze zmiennym szczęściem. W latach 80. XX w., w kilku wagonach wymieniono aparaturę elektryczną i rodzaj napędu. Ostatni egzemplarz wycofano z ruchu pasażerskiego w 2000 r. W 1979 r. rozpoczęto produkcję serii 805Na o nieco lepszych parametrach technicznych niż 805N.

Typ: 805N (105NW)
Producent: Chorzowska Wytwórnia Konstrukcji Stalowych "Konstal"
Lata budowy: 1977, 1978
Ilość pojazdów: 27
Pierwszy przydział: MPK Łódź (zaj. Tramwajowa)
Ostatni przydział: MPK-Łódź Sp. z o.o. (zaj. Telefoniczna)
Data wpisu pierwszego pojazdu: 12.01.1977
Data skreślenia ostatniego pojazdu: 31.12.2000
 

Budowa
805N to czteroosiowy wagon jednokierunkowy o konstrukcji stalowej. Fabrycznie wyposażony był w cztery pary dwuskrzydłowych drzwi, otwieranych do wewnątrz. Nadwozie spoczywało na dwóch skrętnych wózkach i połączone było z nimi za pomocą dwóch specjalnych czopów, przyspawanych do konstrukcji podwozia pudła. Czop wchodził w okrągłe gniazdo belki bujakowej, opartej na ramie wózka za pomocą sprężyn. Zasadniczą częścią konstrukcji podwozia była belka grzbietowa, wykonana z grubościennej blachy jako zamknięta skrzynia.
Każdy wózek wyposażony był w dwa elektryczne silniki prądu stałego typu LTa-220 o napięciu 300 V i mocy 41,5 kW. W sumie wagon posiadał cztery silniki o łącznej mocy 166 kW. Dwa silniki na wózku tworzyły grupę i były połączone szeregowo. Jeden silnik napędzał jedną oś. Obie grupy silników połączone były równolegle. W nowszej odmianie 805Na podczas rozruchu grupy silników połączone są najpierw szeregowo, następnie równolegle.
Rozruchu i hamowania dokonywano w systemie rozrządu pośredniego, samoczynnego. Do obsługi zastosowano dwa nożne pedały. Trzeci pedał, umiejscowiony po lewej stronie, to czuwak pasywny. Jego zwolnienie podczas jazdy powodowało przerwanie rozruchu i uruchomienie hamulców szynowych, szczękowych II stopnia oraz małego hamowania elektrodynamicznego.
Wagony 805N przystosowane były do jazdy ukrotnionej. Połączenia mechanicznego dokonywano za pomocą sprzęgów z głowicą Alberta, a elektrycznego za pomocą przewodów i gniazd wewnętrznych typu PSK. Wagon posiadał jeden odbierak prądu typu OTK-1, który zamocowany był na dachu, w przedniej części wagonu, na wysokości pierwszego wózka.
Wewnątrz była wygrodzona i częściowo zabudowana kabina motorniczego. Pojedyncze krzesełka dla pasażerów wykonano z tworzywa sztucznego i wszystkie zamontowane były przy oknach - przodem do kierunku jazdy.
 

Wnętrze nowego 805N - 447; 1978 r.
Foto: Michał Malinowski. Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego
 

Eksploatacja
Pierwsze dwa wagony 805N (oznaczone w "Konstalu" symbolem 105NW) otrzymały numery boczne 459 i 460. Wpisano je na inwentarz w dniu 12 stycznia 1977 r. Nowością dla motorniczych był sposób ich prowadzenia. Dotychczas eksploatowany tabor obsługiwano ręcznie za pomocą jednej lub dwóch korb. W wagonach 805N rozruchu i hamowania dokonywano za pomocą nożnych pedałów.
W dniu 14 lutego 1978 r. nowe tramwaje po raz pierwszy wyruszyły na ulice Łodzi.

 

"Głos Robotniczy" - 15.02.1977 r.
 

Początkowo oba wagony testowano solowo lub w składzie na linii 11. Przeprowadzano na nich także szkolenia dla motorniczych. Kolejne wagony 805N o numerach bocznych 441 i 443 wpisano na inwentarz 4 kwietnia 1978 r. Do końca maja w Łodzi było już 27 wagonów tego typu. Nowe tramwaje kursowały głównie na linii 11. Po oddaniu do użytku trasy W-Z, zaczęto eksploatować je również na liniach 10 i 25. Po kilku latach kursowały już na wszystkich liniach będących w obsłudze zajezdni przy ul. Tramwajowej.
Osobliwością wagonów 805N były szyby boczne o lekko niebieskim zabarwieniu oraz bogato przeszklone kabiny, w których prowadzący był widoczny od stóp do głowy. Motorniczowie, a zwłaszcza panie, skarżyły się, że pasażerowie i przechodnie widzą zbyt wiele. Jeszcze w 1978 r. zaczęto maskować dolne szybki różnymi płytami, a w produkowanych od 1979 r. 805Na już ich nie montowano.
Wadą "osiemsetpiątek" była dość słaba konstrukcja. W czasie kolizji deformacji ulegała nieraz belka grzbietowa, co przeważnie dyskwalifikowało wagon do dalszej odbudowy lub remontu. Zaletą bez wątpienia były cztery pary drzwi, umożliwiające szybką wymianę pasażerów oraz dobra wentylacja wnętrza w warunkach letnich. Zapewniały ją duże klapy w dachu oraz boczne, przesuwne szybki.

805N wykorzystywano również do nauki jazdy. W 1979 r. do Ośrodka Szkolenia Kadr skierowano na stałe wóz nr 435. W 1983 r. powrócił on do normalnej eksploatacji, a jego miejsce zajął wagon nr 452.
W 1984 r. wozy 435 i 460 przebudowano na stycznikowe, zmieniając ich typ na 805NS. Wagony wyróżniały się na tle innych pojazdów tej generacji, charakterystycznymi "szafami" zamontowanymi na dachach.

 

Wnętrze 1435 (ex 435). Widoczny brak klap dachowych w
środkowej części, gdzie dawniej na dachu znajdowała się
specjalna szafa z aparaturą elektryczną; 2.09.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski
 

Modernizacje związane ze zmianą aparatury i typu przeprowadzono jeszcze w innych wagonach. Stopniowo ilość 805N malała. Pod koniec 1993 r. w ruchu liniowym zostało 16 wagonów. Były to składy: 1436 + 1437, 1439 + 1459, 1440 + 1441, 1443 + 1442, 1447 + 1446, 1449 + 1448, 1453 + 1454, 1458 + 1457. Oryginalne kabiny zachowały jedynie wozy 1437, 1441, 1442, 1457, 1459. Pod koniec swojej służby wozy 1440 i 1453 jeździły solowo.
W latach 1994 i 1995 wycofano z eksploatacji niemal całą serię 805N. W ruchu liniowym pozostał jedynie wagon 1454, w którym pozostawiono pierwotną aparaturę, choć zabudowaną już w dużej "szafie" za kabiną motorniczego. Dla bezpieczeństwa zlikwidowano w nim gniazda wielokrotnego sterowania, aby nie został połączony np. z wagonem 805Na. W latach 1994 - 2000 kursował on solowo. Oprócz 1454 wciąż wykorzystywano do nauki jazdy 1452. Oba były czynne do końca 2000 r.
Do czasów obecnych zachował się wagon 1438 z oryginalnym nadwoziem z 1978 r., który odstawiono na historyczny.
 

Parametry techniczne
Długość: 13500 mm
Szerokość: 2400 mm
Wysokość:
Ciężar własny: 16800 kg
Ilość miejsc siedzących: 20
Ilość miejsc stojących: 105
Typ silnika: LTa 220 (4 szt.)
Moc silnika: 4 x 41,5kW
Wózek dwuosiowy: 2 szt.
Rozstaw osi: 1900 mm
Średnica kół tocznych: 654 mm

 

Skład 105NW - 459 + 460 w obsłudze linii 11
na pętli "Kolej Obwodowa"; 1977 lub 1978 r.
Foto: ze zbiorów MKM MPK-Łódź

 

Kolorystyka
Pierwsze dwa wagony nr 459 i 460 pomalowane były na kremowo (pas okienny, drzwi i fartuchy) oraz czerwono (burty). W barwach tych jeździły do początku lat 80. Kolejne wagony dostarczano z czerwonymi fartuchami. Kolorystykę przedstawiono na rysunkach.

 

 

Wagon 459 lub 460 na linii 11. Skrzyżowanie
al. Kościuszki i ul. Zielonej; 1978 r.
Foto: Marek Buchowicz

 

Dostawy i przydział
Pierwsze dwa wagony dostarczono do Łodzi drogą kolejową w styczniu 1977 r. Kolejne 25 dotarły wiosną 1978 r. Wszystkie przydzielono do zajezdni przy ul. Tramwajowej, gdzie stacjonowały do końca jej eksploatacji. W 1986 r. wraz z pozostałym taborem przeniesiono je z "Tramwajowej" do nowej zajezdni przy ul. Telefonicznej. Tam stacjonowały do końca swojej służby.

 

105NW - 460 podczas jazdy próbnej na ul. Nowotki; 1977 r.
Foto: ze zbiorów Wojciecha Dębskiego

 

Nowy 805N - 447 podczas jazdy próbnej
na pętli Radiostacja; 1978 r.
Foto: Michał Malinowski. Ze zbiorów Wojciecha Dębskiego

 

Skład 805N na linii 11. Jako pierwszy wóz 439.
Skrzyżowanie al. Kościuszki i al. Mickiewicza; 1978 r.
Foto: Wiesław Kwiatkowski

 

105NW - 459 na linii 28, na ul. Narutowicza; ok. 1980 r.
Foto: Jiří Boháček

 

Modernizacje
W pierwszej połowie lat 80. zlikwidowano w kabinach wszystkie szybki znajdujące się poniżej pasa okien oraz ujednolicono malowanie wozów 459 i 460 z pozostałym taborem tej generacji. Pierwszych zmian w aparaturze dokonano w 1984 r. Wagony 435 i 460 przebudowano na na stycznikowe 805NS.

W 1986 r. wagon 1456 przebudowano na 805Na i nadano nowy numer - 1257, natomiast wagon 1257 z 1983 r. przenumerowano na 1456.
W 1987 r. przebudowano na typ 805NS kolejne wagony - 1450 i 1451. W 1989 r. dokonano w "Konstalu" zamiany pudeł wagonu 1455. Do Łodzi z numerem 1455 wrócił dawny wrocławski 105N - 2202, wyprodukowany w 1975 r. Pudło oryginalnego 455 pocięto w "Konstalu" na złom dwa lata później.
W 1990 r. zrezygnowano z kolejnych modernizacji na typ 805NS. Przebudowano natomiast na 805Na skład 1434 + 1438, a dwa lata później 1444 + 1445. Oba składy zachowały oryginalne nadwozia.
W latach 1994 i 1995 piętnaście z szesnastu 805N zmodernizowano. W dwunastu wymieniono pudła na nowe i zamontowano nową aparaturę.  W wagonach 1449, 1448, 1454 przeprowadzono remonty kapitalne na bazie oryginalnych pudeł z 1978 r.

 

Wóz 1435 (ex 435) jako jedyny posiadał trzy różne
aparatury. Zaczynał jako 805N. Następnie przebudowano
go na 805NS. Służbę zakończył jako 805Na. Na zdjęciu
jako 805Na na linii 1. Skrzyżowanie ul. Północnej,
Franciszkańskiej i Kilińskiego; 20.02.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski
 

 
   

Skład 805N - 1447 + 1446 na linii 10.
Pętla "Wyszyńskiego"; 01.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski

 

Pod koniec eksploatacji w kilku wagonach zlikwidowano
zupełnie gniazda elektryczne. Wagony te mogły kursować
wyłącznie solowo. Na zdjęciu 805N - 1440 na linii 1
rusza z pętli "Strykowska"; 21.11.1994 r.
Foto: Wojciech Dębski

   

Skład 805N - 1458 + 1457 na linii 27 podczas skrętu z
ul. Gdańskiej w Zieloną; 14.02.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski
 

Wagon 1449 obsługujący linię 17 na ul. Pomorskiej.
Jeden z trzech wagonów, w którym wykonano remont
kapitalny na bazie oryginalnego pudła; 19.02.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski

   

Wagon 1454 w zajezdni "Telefoniczna"; 25.02.1995 r.
Najdłużej eksploatowany w ruchu liniowym 805N.
Foto: Wojciech Dębski
 

Skład 805N - 1439 + 1459 na linii 22.
Pętla Helenówek; 19.02.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski
 

   

Wnętrze 1459 - najdłużej jeżdżącego wagonu
z kabiną starego typu; 22.06.1995 r.
Foto: Seweryn Dębski

Szkoleniowy 1452 w zajezdni "Telefoniczna"; 25.02.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski
 

   

Wycofane z przeznaczeniem na złom wagony 805NS -
1450 i 1451. Zajezdnia "Telefoniczna"; 25.02.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski

Wrak 1460 (dawny 105NW - 460) przeznaczony do pocięcia
na złom. Zajezdnia "Telefoniczna"; 25.02.1995 r.
Foto: Wojciech Dębski

   

 

Wagon 1438 przeznaczony na historyczny.
 Zajezdnia "Telefoniczna"; 20.07.2007 r.
Foto: Wojciech Dębski

 

   
 

Stany inwentarzowe

Rok

Stan na koniec roku

Wpisano sztuk

Numery taborowe pojazdów przyjętych na inwentarz

Skreślono sztuk

Numery taborowe pojazdów skreślonych z inwentarza

1977 2 2

459, 460

-  
1978 27 25

434, 435, 436, 437, 438, 439, 440, 441, 442, 443, 444, 445, 446, 447, 448, 449, 450, 451, 452, 453, 454, 455, 456, 457, 458

-

 

1979 26 -   1

435 (na szkoleniowy)

1980 26 -   -  
1981 26 -

 

-  
1982 26 - -

1983 26 1

435 (ze szkoleniowego)

1

452 (na szkoleniowy)

1984 24 -   2

435, 460

W 1985 r. wprowadzono czterocyfrową numerację wagonów, z których pierwsza cyfra oznacza numer zajezdni.

1985 24 -   -  
1986 23 -   1

1456

1987 21 -   2

1450, 1451

1988 21 -   -  
1989 20 -   1

1455

1990 18 -   2

1434, 1438

1991 18 -   -  
1992 16 -   2

1444, 1445

1993 16 -   -  
1994 11 -   5

1436, 1437, 1448, 1449, 1453

1995 1 -   10

1439, 1440, 1441, 1442, 1443, 1446, 1447, 1457, 1458, 459

1996 1 -   -  
1997 1 -   -  
1998 1 -   -  
1999 1 -   -  
2000 - -   1

1454

kolor niebieski - przebudowany na 805NS z zachowaniem oryginalnego nadwozia
kolor czerwony - przebudowany na 805Na z zachowaniem oryginalnego nadwozia
kolor zielony - przebudowany na 805Na - nowe nadwozie

Tabor tramwajowy
Strona główna
 

 Strona dodana 18.03.2008
Ostatnia aktualizacja 24.01.2014 r.
 

© Wojciech Dębski
 Rozpowszechnianie oraz publikacja materiałów zawartych na tej stronie wyłącznie za zgodą autora.